Η Ντίνα Αβαγιανού παραμένει εργάτρια του θεάτρου

Η ηθοποιός Ντίνα Αβαγιανού συμπληρώνει φέτος 40 χρόνια από την πρώτη μέρα που βγήκε στο θέατρο. Ωστόσο, πρόσφατα έχει επανέλθει δυναμικά στο χώρο, αφού για ικανά διαστήματα επέλεξε να βρεθεί εκτός δουλειάς και να αφοσιωθεί στο μεγάλωμα των παιδιών της. Σύντροφος του διακεκριμένου ηθοποιού Νίκου Αρβανίτη, βρέθηκε συχνά απέναντι σε φαινόμενα προκατάληψης, επειδή ο ρόλος της μητέρας την είχε απορροφήσει· συνειδητά. «Πάλεψα για να εδραιωθώ ξανά στο θέατρο γιατί, κακά τα ψέματα, τουλάχιστον στην εποχή μου, δεν ήταν εύκολο να είσαι γυναίκα ηθοποιός. Δυσκολίες συνάντησα και κατά τις περιόδους επανένταξης μου μετά τη μητρότητα αλλά και νωρίτερα, στα πρώτα μου βήματα, πέφτοντας θύμα παρενόχλησης. Μα όσες φορές έμεινα πίσω στο θέατρο ήταν επιλογή μου – κι όχι ζήτημα ταλέντου. Μολονότι, δεν θεωρώ ότι είμαι σπουδαία ηθοποιός· είμαι μια μέτρια ηθοποιός που δίνεται απόλυτα στο θέατρο, παρακάμπτοντας τις όποιες δυσκολίες».

Είναι η στιγμή που συναντά ένα ρόλο ο οποίος συνοψίζει αρκετά ζητήματα με τα οποία συνομιλεί σε προσωπικό επίπεδο. Υποδύεται την Κυριακή, κεντρική ηρωίδα στο νέο έργο της Στέλλας Ζαφειροπούλου «Χήνες» που κάνει πρεμιέρα στις 11 Φεβρουαρίου στο ΠΛΥΦΑ. «Έχει πολύ ενδιαφέρον αυτό το εγχείρημα γιατί η Κυριακή είναι ένα πρόσωπο σκοτεινό που εξελίχθηκε σε τέτοιο παρά τη θέληση της. Είναι μια γυναίκα που μεγάλωσε και γέρασε σε κάποιο χωριό στη βαθιά ελληνική επαρχία, υποταγμένη στον άνδρα της, στον οποίο δεν κατάφερε να χαρίσει ένα παιδί. Κι αυτό την έχει στιγματίσει εφόσον δεν μπόρεσε να επιβεβαιωθεί στα μάτια του χωριού. Η ψυχή της δηλητηριάστηκε από τη μικρή κοινωνία. Παρόλα αυτά, τόλμησε μια πράξη μεγαλοσύνης: να υιοθετήσει ένα παιδί και μάλιστα από άλλη χώρα».

Η Ντίνα Αβαγιανού σε σκηνή με τους Δημήτρη Τσιγκριμάνη και Μάρθα Ακάσογλου.

Οι «Χήνες» της Στέλλας Ζαφειροπούλου είναι ένα έργο-σχόλιο πάνω στον κοινωνικό συντηρητισμό και δη της επαρχίας, που εστιάζεται στη θέση της γυναίκας και της μητέρας, με τα στερεοτυπικά μάτια που συνήθως την αντιμετωπίζει η κοινωνία. «Φανταστείτε πως σε έναν τόπο όπου όλοι πρέπει να μοιάζουν μεταξύ τους, μια γυναίκα να διαφοροποιηθεί, τοποθετώντας ένα ξένο, ‘ανεπιθύμητο’ κύτταρο εντός του. Η Κυριακή το επιχειρεί μα στην πραγματικότητα δεν δένεται με αυτό το παιδί – προφανώς γιατί δεν απαντά στο τυπικό ερώτημα ‘τίνος είσαι εσύ;’», προσθέτει η Αβαγιανού για την ηρωίδα της. Δίπλα στη θεματική της μητρότητας, στέκεται η έννοια της μαμάς πατρίδας, του μετανάστη, του ρατσισμού. «Δεν είναι τυχαίο που η συγγραφέας αποδίδει ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό στην ηρωίδα της: η Κυριακή έχει μια εμμονή ως τηλεθεάτρια, λατρεύει τα ντοκιμαντέρ για να μεταναστευτικά πουλιά. Κι ένα τέτοιο αποδεικνύεται πως είναι η κόρη της. Θέλει ν’ ανοίξει τα φτερά της και να πετάξει για αλλού, όπου η ζωή θα της προσφέρει καλύτερες προοπτικές».

Ο ρατσισμός, ο φόβος για τον Άλλο, είναι ένα δείγμα πως το σκοτάδι καθιερώνεται

Η Ντίνα Αβαγιανού διαπιστώνει τη σύνδεση του έργου με το κύμα ξενοφοβίας που έχει ξεσπάσει στην Αμερική και σε άλλες χώρες της Δύσης. «Ο ρατσισμός, ο φόβος για τον Άλλο, είναι ένα δείγμα πως το σκοτάδι καθιερώνεται, αφού τα μεγαλύτερα κομμάτια των κοινωνιών αφήνονται σε ρητορικές επικίνδυνες, χωρίς καμιά έρευνα, χωρίς καμιά τεκμηρίωση. Και το σκοτάδι ξέρουμε πως απλώνεται σαν μελάνι στο μετάξι. Αν κι εγώ πιστεύω πως μερικές αγώνες αγάπης αρκούν για να φωτίσουν ολόκληρο δωμάτιο».

Στην πρόβα με την συμπρωταγωνίστρια της Ηλέκτρα Τζιβάκη.

Ηθοποιός πολιτικοποιημένη και μαχητική, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΣΕΗ, είναι πεπεισμένη πως κάθε έργο – πόσο μάλλον ένα έργο σαν τις «Χήνες» «που έρχεται από μια συγγραφέα που ανήκει στη νέα, μάχιμη γενιά, μορφωμένη και με άποψη, είναι πάντα πολιτικό. Και χρησιμοποιώ συνειδητά τον όρο γιατί πέρασαν πολλές δεκαετίες όπου και ο Μπρεχτ ήταν ένα παρεξηγημένο υλικό. Θυμάμαι, όταν με το Νίκο Αρβανίτη κάναμε περιοδεία σε όλη την Ελλάδα με το ‘4ever’ του Γιώργου Ηλιόπουλου, κάποια στιγμή μια γυναίκα από το κοινό μας πλησίασε, ομολογώντας πως αφού είδε την παράσταση πήρε την απόφαση να χωρίσει από τον κακοποιητή άνδρα της. Εμείς ανεβάζαμε ένα έργο για τη συγκρουσιακή σχέση δύο ανθρώπων, αλλά μέσω αυτού μια γυναίκα βρήκε τη δύναμη που έψαχνε για να υπάρξει. Τα λέω όλα αυτά γιατί το πολιτικό βρίσκεται κι εκεί που δεν το περιμένεις. Κι αν η ηρωίδα μου στις ‘Χήνες’, όπως και κάθε καταπιεσμένη γυναίκα της επαρχίας, είχε έρθει σε επαφή με την τέχνη, ίσως να ήταν ένας άλλος άνθρωπος».

Ασκημένη σε έργα κλασικά, η Ντίνα Αβαγιανού θα ήθελε να ασχοληθεί περισσότερο με το αρχαίο δράμα για το οποίο τρέφει μεγάλη αγάπη. «Είναι θαύμα που αυτά τα έργα επιβιώνουν ακόμα, αναζητούν ερμηνείες σε έναν καινούργιο κόσμο και ο λόγος τους εξακολουθεί να έχει απόλυτη ισχύ». Σταθερή αναζήτηση της, πάντως, μέσα στο θέατρο είναι, όπως ομολογεί, η ποίηση. «Και η ποίηση υπάρχει ακόμα και στον πιο αγνό ρεαλισμό, όπως στη γραφή της Στέλλας Ζαφειροπούλου. Από όπου χάνεται η ποίηση, δηλαδή, ο χώρος για το όνειρο, εκεί πρέπει να αρχίσουμε να προβληματιζόμαστε για το κακό που θα φωλιάσει».

Οι φιλοδοξίες μου χωρούν στη σύμπλευση με τους συνεργάτες μου. Αυτό, πλέον, μου προσφέρει ενθουσιασμό

Μετά από 40 χρόνια εμπειρίας στη θεατρική σκηνή, αν τη ρωτήσεις για την κινητήρια δύναμη πίσω από τις επιλογές της θα ακουστεί εξόχως ειλικρινής. «Εργάτρια είμαι, θα πάω εκεί που όπου υπάρχει μεροκάματο. Κι αυτό θα ήθελα να μην ακουστεί πεζό, αλλά ποιητικό. Γιατί δεν θα επιλέξω μια δουλειά που με υποτιμά, που με καταπιέζει με κάποιον τρόπο ή με αφήνει απλήρωτη. Αλλά, πάλι, δεν θα επιλέξω με κριτήριο το είδος ενός έργου ή τους θιάσους κύρους. Οι φιλοδοξίες μου χωρούν στη σύμπλευση με τους συνεργάτες μου. Αυτό, πλέον, μου προσφέρει ενθουσιασμό. Φιλοδοξία μου είναι η αγάπη για τη δουλειά μου».