Candide: Η Καμεράτα Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής παρουσιάζει το αριστούργημα του Leonard Bernstein στο Μέγαρο

Η Καμεράτα Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής παρουσιάζει το Σάββατο 31 Ιανουαρίου 2026 στις 20:00, στην Αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, το αριστούργημα του Leonard Bernstein Candide, σε πρώτη πανελλήνια παρουσίαση. Ο πολυτάλαντος Γιώργος Πέτρου διευθύνει, σκηνοθετεί και μεταφράζει, έχοντας μαζί του εξαίρετους ερμηνευτές όπως ο Γιάννης Καλύβας, η Δανάη Κοντόρα, ο Χάρης Ανδριανός, η Νάντια Κοντογεώργη και η Μυρσίνη Μαργαρίτη, σε συνεργασία με τη Χορωδία Αθηνών υπό τη διεύθυνση του Αγαθάγγελου Γεωργακάτου.

Φωτογραφίες: Akriviadis

Το έργο παρουσιάζεται σε μορφή δραματοποιημένης συναυλίας, στην τελική εκδοχή του 1989, όπως διαμορφώθηκε από τον ίδιο το συνθέτη λίγο πριν το θάνατό του και αντικατοπτρίζει τις τελικές του επιθυμίες σχετικά με τη μουσική και το κείμενο. Ο θρυλικός μαέστρος και συνθέτης Leonard Bernstein, υπήρξε αναμφισβήτητα μια από τις σπουδαιότερες μουσικές ιδιοφυΐες όλων των εποχών. Με ανήσυχη και βαθιά πολιτική σκέψη, ο Bernstein σε συνεργασία με την θεατρική συγγραφέα Lillian Hellman, συνέθεσε τον Candide στη δεκαετία του 1950, σε μια εποχή φόβου, πολιτικών διώξεων και ιδεολογικής πόλωσης. Είναι σαφές ότι το έργο αποτελεί μια αιχμηρή καλλιτεχνική απάντηση του Bernstein στον Μακαρθισμό, τον πολιτικό εξτρεμισμό και τη συστηματική χειραγώγηση των μαζών. Αντλώντας έμπνευση από το σατιρικό αριστούργημα του Βολταίρου Candide ή περί Αισιοδοξίας (1759), ο συνθέτης πλάθει ένα σύμπαν όπου η αφελής πίστη στην τελειότητα του κόσμου συνθλίβεται μέσα σε μια καταιγιστική αλυσίδα καταστροφών, παραλογισμών και ανατροπών. Ο Candide του Βολταίρου, έργο βαθιά επιδραστικό στη σκέψη του 18ου αι. διαμόρφωσε σε μεγάλο βαθμό τις ιδέες της εποχής του Διαφωτισμού.

Το σύντομο αυτό μυθιστόρημα σχολιάζει καυστικά τα αιώνια προβλήματα του κόσμου μας σατιρίζοντας μια από τις δημοφιλέστερες θεωρίες της εποχής του, βασισμένη στα συγγράμματα του Gottfried Wilhelm von Leibnitz: Η “θεωρία της Αισιοδοξίας” ή αλλιώς “Οπτιμισμός”, ισχυρίζεται ότι αν πιστεύουμε σε έναν δημιουργό τότε αυτός θα πρέπει να είναι ένας απόλυτα καλός δημιουργός και μάλιστα ο καλύτερος από όλους τους πιθανούς δημιουργούς, o οποίος φυσικά δημιούργησε τον καλύτερο από όλους τους πιθανούς κόσμους. Αν και υπάρχουν ασθένειες, βία, θάνατος, φτώχεια και εξαθλίωση στον κόσμο, αν και σφαγιάζονται οι αθώοι ενώ οι διεφθαρμένοι ανταμείβονται ή αν και το έγκλημα συχνά μένει ατιμώρητο, με κάποιο τρόπο κι εφόσον ο Θεός είναι καλός, όλα τα παραπάνω θα πρέπει να συμβαίνουν μόνο για το καλύτερο, ως μέρος ενός σπουδαίου συμπαντικού σχεδίου. Ο Βολταίρος από την πλευρά του θεώρησε ότι ο παραπάνω τρόπος σκέψης ενθαρρύνει τον διανοητικό κομφορμισμό, τον καλλιτεχνικό εφησυχασμό, τη θρησκευτική υποκρισία και την πολιτική ηθικολογία, αποτρέποντας τον άνθρωπο από το να επαναστατήσει ενάντια στα κακώς κείμενα, ελπίζοντας σε έναν καλύτερο κόσμο.

Ο ήρωας Candide διασχίζει ναυάγια, πολέμους, διώξεις, περνά μέχρι και από την ισπανική Ιερά Εξέταση, ως τη σκληρή στιγμή της εσωτερικής του μεταμόρφωσης, της αναθεώρησης της άκριτης αισιοδοξίας του. Με τρόπο σχεδόν αυτοβιογραφικό, και η ίδια η παρτιτούρα του Bernstein ωρίμασε μέσα από μια μακρά διαδρομή αναθεωρήσεων, ξεκινώντας από το Broadway της Νέας Υόρκης μέχρι την τελευταία παρουσίαση του έργου υπό τη διεύθυνση του ίδιου του συνθέτη, στο Barbican Hall του Λονδίνου, το 1988, όπου απέκτησε και την τελική του μορφή.

Σήμερα ο Candide αποτελεί κατά γενική ομολογία ένα από τα μουσικοθεατρικά αριστουργήματα του 20 αι. Μουσικά, ο Bernstein συνθέτει ένα απολαυστικό μωσαϊκό ήχων, όπου το Broadway, ο Ρίχαρντ Στράους, ο Μάλερ, η τζαζ, το τάνγκο και τα σύγχρονα ιδιώματα του 20ού αιώνα συνυπάρχουν και συνομιλούν, υπογράφοντας επίσης και την εντυπωσιακή ενορχήστρωση του έργου η οποία αναδεικνύει μοναδικά ορχηστρικά χρώματα και ρυθμούς. Από την εκρηκτική εισαγωγή έως την εμβληματική άρια της Cunegonde Glitter and Be Gay και το συγκινητικό φινάλε Make Our Garden Grow, ο Candide αποκαλύπτει τη μουσική ιδιοφυΐα δημιουργού του.

Περισσότερο από μια καυστική σάτιρα, ο Candide παραμένει ένα έργο βαθιά επίκαιρο, που τολμά να θέσει διαχρονικά ερωτήματα για τον πόλεμο, τη θρησκευτική βία, τη διαφθορά και την κατάχρηση εξουσίας.

Leonard Bernstein: Candide (εκδοχή 1989)
Κωμική οπερέτα σε δύο πράξεις βασισμένη στην ομώνυμη θεατρική νουβέλα του Βολταίρου (1759)
Σε μετάφραση στα Ελληνικά, με ελληνικούς και αγγλικούς υπέρτιτλους.
Μουσική: Leonard Bernstein • Στίχοι: Richard Wilbur
Mε επιπλέον στίχους από τους Stephen Sondheim, John LaTouche, Dorothy Parker, Lillian Hellman, Leonard Bernstein