Ιδρώτας: Όταν μία φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού γίνεται προβληματική

Η υπεριδρωσία επηρεάζει περίπου το 3% του πληθυσμού. Αν και σπάνια προκαλεί σοβαρές επιπλοκές, η υπερβολική εφίδρωση μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά την καθημερινότητα. Δραστηριότητες που θεωρούνται απλές –όπως η οδήγηση, η εργασία με τα χέρια ή ακόμη και η κοινωνική επαφή– γίνονται δύσκολες ή αδύνατες. Πέρα από τη σωματική καταπόνηση, η υπεριδρωσία έχει σοβαρές ψυχολογικές και κοινωνικές επιπτώσεις, ενώ συχνά συνοδεύεται από δερματικά προβλήματα. Πάμε όμως πρώτα να δούμε πιο λεπτομερώς τον ρόλο του ιδρώτα, της εφίδρωσης.

Η εφίδρωση είναι μια φυσιολογική λειτουργία που ρυθμίζεται από το αυτόνομο νευρικό σύστημα και βοηθά στη διατήρηση της θερμοκρασίας του σώματος.

• Οι εκκρινείς ιδρωτοποιοί αδένες, που βρίσκονται σε όλο το σώμα, παράγουν άοσμο ιδρώτα.
• Οι αποκρινείς αδένες, κυρίως στο κεφάλι, τις μασχάλες και τη βουβωνική χώρα, παράγουν πιο «βαρύ» ιδρώτα, ο οποίος σε συνδυασμό με τα βακτήρια του δέρματος δημιουργεί τη χαρακτηριστική οσμή.

Η εφίδρωση αυξάνεται φυσιολογικά σε καταστάσεις όπως πυρετός, ζέστη, έντονη άσκηση ή συναισθηματική φόρτιση (άγχος, θυμός, ντροπή). Ωστόσο, σε κάποιους ανθρώπους εμφανίζεται υπερβολικά, χωρίς να υπάρχει ανάλογη ανάγκη του οργανισμού.

Η υπεριδρωσία είναι μια διαταραχή κατά την οποία οι ιδρωτοποιοί αδένες παράγουν ιδρώτα σε ποσότητες δυσανάλογες με τις ανάγκες του σώματος.

• Πρωτοπαθής υπεριδρωσία: Οφείλεται σε υπερδραστηριότητα των αδένων και συχνά έχει κληρονομικό χαρακτήρα.
• Δευτεροπαθής υπεριδρωσία: Συνδέεται με υποκείμενα νοσήματα (π.χ. διαβήτη, προβλήματα θυρεοειδούς, λοιμώξεις, καρκίνο, νευρολογικές διαταραχές) ή με φαρμακευτικές αγωγές.

Η υπερβολική εφίδρωση μπορεί να δυσκολέψει ακόμη και βασικές δραστηριότητες, όπως για παράδειγμα την επιλογή των ρούχων και να δυσκολέψει την τήρηση της προσωπική μας υγιεινής, μπορεί να κάνει δύσκολη την εργασία με τα χέρια (ράψιμο, χρήση εργαλείων, οδήγηση), τις αθλητικές δραστηριότητες αλλά και την κοινωνική και επαγγελματική μας ζωή.

Πέρα από τις πρακτικές δυσκολίες, οι ασθενείς βιώνουν έντονη ψυχολογική καταπόνηση. Άγχος, αμηχανία, χαμηλή αυτοεκτίμηση, ακόμη και κατάθλιψη, είναι συχνά αποτελέσματα της πάθησης. Έρευνες δείχνουν ότι έως και το 75% των πασχόντων αναφέρουν επιδείνωση της κοινωνικής και συναισθηματικής τους ζωής.

Το συνεχώς υγρό περιβάλλον στο δέρμα διαταράσσει τον φυσικό του φραγμό και ευνοεί την ανάπτυξη μικροοργανισμών. Αυτό οδηγεί σε αυξημένη ευαισθησία σε:

• Μυκητιασικές λοιμώξεις:
  • Tinea cruris (βουβωνική χώρα)
  • Tinea pedis (πόδι του αθλητή)
  • Ονυχομυκητίαση (νύχια χεριών και ποδιών)
• Βακτηριακές και ιογενείς λοιμώξεις, όπως τα κονδυλώματα
• Έκζεμα, με πόνο, ξηρότητα και σκασίματα, κυρίως στα χέρια
• Βρωμιδρωσία, δηλαδή έντονη και δυσάρεστη οσμή λόγω βακτηριακής αποσύνθεσης του ιδρώτα

Η πρώτη… άμυνα για τον υπερβολικό ιδρώτα ξεκινάει από την καθημερινότητα:

• Φορέστε ελαφριά ρούχα από φυσικά υφάσματα
• Χρησιμοποιήστε αντιιδρωτικά ή αποσμητικά
• Περιορίστε καυτερές τροφές και αλκοόλ
• Αντιμετωπίστε υποκείμενες παθήσεις που επιδεινώνουν την εφίδρωση

Αν και βοηθούν, αυτά τα μέτρα σπάνια επαρκούν για πλήρη έλεγχο του προβλήματος.

Θεραπευτικές επιλογές

• Φάρμακα: Εμποδίζουν τη διέγερση των ιδρωτοποιών αδένων (με πιθανές παρενέργειες).
• Ιοντοφόρηση: Χρήση ηλεκτρικού ρεύματος για μείωση της εφίδρωσης, κυρίως σε χέρια και πόδια.
• Botox: Εγχύσεις που «μπλοκάρουν» προσωρινά τα νεύρα που διεγείρουν την εφίδρωση, με αποτελέσματα που διαρκούν μήνες.
• Συμπαθεκτομή: Ελάχιστα επεμβατική χειρουργική επέμβαση για σοβαρές και ανθεκτικές περιπτώσεις.

Σε κάθε περίπτωση, η υπεριδρωσία δεν είναι απλώς μια ενοχλητική κατάσταση και όσοι υποφέρουν από αυτήν δεν είναι «υπερβολικοί». Η υπεριδρωσία μπορεί να υπονομεύσει σοβαρά την ποιότητα ζωής, τόσο σωματικά όσο και ψυχολογικά. Με τη σωστή διάγνωση και την κατάλληλη θεραπεία, όμως, οι ασθενείς μπορούν να απαλλαγούν από τα δυσάρεστα συμπτώματα και να ανακτήσουν την αυτοπεποίθηση και την καθημερινότητά τους.