Μετά από πέντε χρόνια εντατικής επιστημονικής δραστηριότητας, ολοκληρώθηκε το δεύτερο πενταετές ερευνητικό πρόγραμμα (2021-2025) στο ναυάγιο των Αντικυθήρων, το διασημότερο υποβρύχιο αρχαιολογικό εύρημα στον κόσμο. Τα νέα δεδομένα, με αιχμή την ανέλκυση τμήματος του ξύλινου σκαριού του πλοίου, φέρνουν στο φως πολύτιμες πληροφορίες για τη ναυπηγική του 3ου αιώνα π.Χ., ενώ εμπλουτίζουν τη γνώση μας για τη ζωή στο πλοίο και το φορτίο του.
Χιακός αμφορέας λαιμός λαβές και ώμος από την περιοχή
Το εμβληματικό ναυάγιο των Αντικυθήρων, το οποίο ερευνάται συστηματικά από το 1900, αποτέλεσε για μία ακόμη φορά πεδίο σημαντικών αρχαιολογικών αποκαλύψεων. Η φετινή αποστολή, σηματοδοτώντας την ολοκλήρωση του δεύτερου πενταετούς κύκλου ερευνών, έφερε στο φως μοναδικά ευρήματα που διευρύνουν τον ορίζοντα των γνώσεών μας για την αρχαία ναυσιπλοΐα, το εμπόριο και την καθημερινότητα εν πλω.
Ξύλινο μαδέρι από το κύτος του πλοίου
Κορυφαία στιγμή της φετινής έρευνας ήταν η ανέλκυση αρθρωτών ξύλινων τμημάτων του πλοίου, μεταξύ των οποίων και ένα πλήρες κομμάτι από το πέτσωμα – το εξωτερικό κέλυφος – με τον προσαρμοσμένο νομέα του. Η ανακάλυψη αποκαλύπτει ότι το πλοίο ήταν κατασκευασμένο με την τεχνική “shell first”, μέθοδο που κυριαρχούσε στη Μεσόγειο από τον 4ο έως τον 1ο αιώνα π.Χ. Οι πρώτες αναλύσεις τοποθετούν τη χρονολόγηση του ξύλου γύρω στο 235 π.Χ., γεγονός που ενισχύει τις υπάρχουσες θεωρίες για την ηλικία του ναυαγίου. Η χρήση φτελιάς και δρυός, μαζί με λεπτομέρειες κατασκευής, αποκαλύπτουν σημαντικά στοιχεία για την αρχαία ναυπηγική τέχνη.
Η μαρμάρινη πλίνθος που φέρει τον αριστερό κάτω πόδα αγάλματος , 1ος αι. π.Χ.
Εκτός από τα ξύλινα μέρη, η ερευνητική ομάδα αποκάλυψε και θραύσματα αγαλμάτων – ένα σε στάση contrapposto – καθώς και μεγάλο αριθμό κεραμικών, με ποικιλομορφία που υποδηλώνει εκτεταμένο εμπορικό δίκτυο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανακάλυψη πήλινου ιγδίου, μαρτυρία για τις γαστρονομικές πρακτικές των επιβατών ή πληρώματος του πλοίου.
Τμήμα του κύτους του πλοίου
Το πρόγραμμα βασίστηκε σε σύγχρονες τεχνικές, όπως ρυθμιστές κλειστού κυκλώματος, τηλεκατευθυνόμενα υποβρύχια και τρισδιάστατη φωτογραμμετρία, ενώ τα ευρήματα τεκμηριώθηκαν ψηφιακά σε GIS. Η αποστολή οργανώθηκε από την Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή και το Πανεπιστήμιο της Γενεύης, υπό την εποπτεία του Υπουργείου Πολιτισμού, με τη συμβολή ελληνικών και διεθνών φορέων και χορηγών όπως η Hublot και το Ίδρυμα Λασκαρίδη.
Η COSMOTE TELEKOM στηρίζει από το 2014 την υποβρύχια ανασκαφική έρευνα στο ναυάγιο των Αντικυθήρων, ως χορηγός τεχνολογίας, παρέχοντας προηγμένες τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες και εξασφαλίζοντας πλήρη συνδεσιμότητα της περιοχής της ανασκαφής και του νησιού, μέσω υπερσύγχρονων δικτύων 5G και οπτικών ινών.
