Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου στην Εκπαίδευση: Μία βιωματική δράση καλεί τους εφήβους να βιώσουν την ιστορία αλλιώς

Από το 2008 ο Διεθνής Οργανισμός για το Θέατρο στην Εκπαίδευση IDEA (International Drama/Theatre & Education Association) έχει ορίσει την 27η Νοεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου στην Εκπαίδευση (IDEA Day) και καλεί τα μέλη του αλλά και όλους όσοι εμπλέκονται με το θέατρο, το εκπαιδευτικό δράμα, το θεατρικό παιγνίδι σε οποιαδήποτε διαδικασία τυπικής ή μη τυπικής εκπαίδευσης να το γιορτάζουν με εκδηλώσεις, παραστάσεις, επιμορφωτικές συναντήσεις, παρεμβάσεις σε σχολεία κάθε βαθμίδας. Η αφετηρία της Ημέρας αυτής είναι «Η Ατζέντα της Σεούλ: Στόχοι για την ανάπτυξη των Τεχνών στην Εκπαίδευση» (αποτέλεσμα του Δευτέρου Παγκόσμιου Συνεδρίου της UNESCO, Σεούλ 2010), με τρία βασικά σημεία-στόχους που τέθηκαν για την ανάπτυξη των τεχνών στην εκπαίδευση:

α. Οι τέχνες στην εκπαίδευση πρέπει να είναι προσβάσιμες σε όλους, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η ποιοτική ανανέωση της εκπαίδευσης.
β. Τα προγράμματα και οι δραστηριότητες των τεχνών στην εκπαίδευση πρέπει να χαρακτηρίζονται από υψηλή ποιότητα και ως προς το σχεδιασμό τους και ως προς την υλοποίησή τους.
γ. Η εφαρμογή βασικών αρχών και πρακτικών των τεχνών στην εκπαίδευση μπορεί να συμβάλλει στην επίλυση των κοινωνικών και πολιτισμικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει ο σύγχρονος κόσμος.

Κάτω από αυτές τις σκέψεις δημιουργήθηκε φέτος μια δράση, με αφορμή το βιβλίο της Κατερίνας Λαγού, ΙΩΑΝΝΗΣ Κ. Το Χρονικό ενός Μυστηρίου, γραμμένο σαν αστυνομικό μυθιστόρημα -περιπέτεια μυστηρίου, που αφορά τον φόνο του Ιωάννη Καποδίστρια με τίτλο «ΙΩΑΝΝΗΣ Κ. – Τίποτα δεν είναι πιο απατηλό από το προφανές».

Στόχος των δράσεων ήταν να ευαισθητοποιήσει τους μαθητές και τις μαθήτριες Λυκείου σχετικά με τη σημερινή ιστορική και κοινωνική πραγματικότητα και την αντίληψη της πολιτειακής κατάστασης στην οποία ζούμε, εκκινώντας από το μεγάλο θέμα της δολοφονίας του πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδας και στην ουσία τις συνθήκες δημιουργίας του Ελληνικού κράτους. Ο τρόπος ήταν βιωματικός και δημιουργικός, προτείνοντας μια «ορθή» χρήση της τεχνολογίας των κινητών τηλεφώνων, προς όφελος μια κοινής αφήγησης και μιας πρωτότυπης καταγραφής των σημείων της πόλης. Ο στόχος να δημιουργηθούν νέες εμπειρίες της αφήγηση της ιστορίας, να δημιουργηθούν νέες διαδρομές ενδιαφέροντος στις πόλεις που ζούμε, να αποκτηθούν νέες και κοινές αναμνήσεις ακόμα και σε ανθρώπους που δεν έχουν συναντηθεί ποτέ ζωντανά αλλά συναντιούνται μέσα από την ιστορία αλλά και τις δικές μας ιστορίες.

Η δράση χωρίστηκε γεωγραφικά στις δύο πόλεις που σχετίστηκαν με την καταγωγή και το όραμα του Καποδίστρια. Τον τόπο που γεννήθηκε (Κέρκυρα) και τον τόπο στον οποίο δολοφονήθηκε ως Κυβερνήτης της Ελλάδας (Ναύπλιο). Σε ομάδες εφήβων, που εμψύχωσαν συνεργάτες του Πανελληνίου Δικτύου για το Θέατρο στην Εκπαίδευση (Ευγενία Ζάγουρα, Καλλιόπη Καλποδήμου), ανατέθηκε η δημιουργία θεματικών φωτο-ρεπορτάζ, εμπνευσμένα από την φαντασία και την ιστορική πραγματικότητα, γύρω από τη ζωή και την προσωπικότητα του Ιωάννη Κ., αλλά και την διερεύνηση των γεγονότων που οδήγησαν στην δολοφονία του και τι αυτή σήμανε σχετικά με την πορεία του νεοσύστατου Ελληνικού κράτους.

Οι ομάδες, διαδοχικά στις δύο πόλεις φωτογράφισαν και δραματοποίησαν μία φαντασιακή διαδρομή που ανίχνευσε ένα ‘πορτραίτο’ του Κυβερνήτη των πόλεων που έζησε, όπως είναι σήμερα, με ερωτήματα όπως «ποια βόλτα θα έκανε ο Ιωάννης, για να κατέβει στην αγορά και να πιεί έναν καφέ;»/ «σε ποιο κουρείο θα κουρευόταν;»/ «ποια πόρτα της παλιάς πόλης, θα μπορούσε να είναι η δική του πόρτα;/ που θα αγόραζε ένα ζευγάρι γάντια» κ.ο.κ. Η ανίχνευση αυτού του φαντασιακού πορτραίτου, ο συσχετισμός του με την καθημερινότητα της πόλης και ο τρόπος που περνάει μια τόσο ισχυρή προσωπικότητα στο υποσυνείδητο των κατοίκων, οδηγεί σε μία κατανόηση της προσωπικότητας και του βίου, μέσω μιας βιωματικής, καλλιτεχνικής προσέγγισης, με στόχο να εξοικειώσει την ιστορική προσωπικότητα με τους σημερινούς εφήβους, κατοίκους κι αυτούς της ίδιας πόλης, η οποία μπορεί να απεικονισθεί και να επικοινωνηθεί.

Τα φωτο-ρεπορτάζ (εμπλουτισμένο με μικρά βίντεο και συνεντεύξεις κατοίκων της πόλης), σχετίστηκαν με τα ιστορικά στοιχεία, με μαρτυρίες που εμπλουτίστηκαν από την επίσκεψη της ομάδας στο Μουσείο Καποδίστρια στην Κέρκυρα, στο εξοχικό του στην Κουκουρίτσα, το Πολεμικό και το Λαογραφικό Μουσείο Ναυπλίου, δίνοντας έμφαση στην δραματοποιημένη απόδοση της ημέρα της δολοφονίας του. Η ομάδα του Ναυπλίου, επιφορτίστηκε με μία δια ζώσης δράση αντιπαραβολής στοιχείων και επιχειρηματολογίας σχετικά με την δολοφονία του και τους πιθανούς ενόχους, και σχετικά με τον αντίκτυπο που είχε στην πορεία της μικρής μας χώρας.

Οι δύο ομάδες, σε επόμενο χρόνο, συναντήθηκαν διαδικτυακά, μοιράστηκαν την εμπειρία και τις δημιουργικές τους φωτοαφηγήσεις και καλλιτεχνικές τους δημιουργίες αλλά και τα συμπεράσματα τους για την φυσιογνωμία ενός θρύλου του παρελθόντος με την υπόσχεση μιας ζωντανής γνωριμίας των μαθητών και των μαθητριών στο μέλλον. Μια πράξη ενωτική, με δημιουργικό αποτύπωμα, προσωπική θέση, μια διαδικασία δημοκρατικής εκπαίδευσης που έδωσε όραμα και αισιοδοξία στη νεότερη γενιά για το εφικτό.

Οι δράσεις διοργανώθηκαν από την AntArts ΑΜΚΕ, με την ευγενική υποστήριξη του Δήμου Ναυπλιέων και του Μουσικού Γυμνασίου Αργολίδας, σε συνεργασία με το Πανελλήνιο Δίκτυο για το Θέατρο στην Εκπαίδευση, το ΔΗΠΕΘΕ ΚΕΡΚΥΡΑΣ, το Μουσείο Καποδίστρια και τις εκδόσεις Ψυχογιός. Η δράση πραγματοποιήθηκε με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού στο πλαίσιο του Προγράμματος “Δημιουργική Ελλάδα -Δράσεις για παιδιά και εφήβους από 12 έως 18 ετών», για το έτος 2024. Ο συντονισμός της δράσης έγινε από την Τζωρτζίνα Κακουδάκη, την Βαρβάρα Δούκα και τον Βαγγέλη Χαλκιαδάκη.

Στην Ελλάδα τις κεντρικές εκδηλώσεις για την Παγκόσμια μέρα για το θέατρο στην Εκπαίδευση συντονίζει και προωθεί το Πανελλήνιο Δίκτυο για το Θέατρο στην Εκπαίδευση www.theatroedu.gr.