Πολλαπλούν μυέλωμα: Νέα μελέτη δίνει ελπίδες στους ασθενείς

Το πολλαπλούν μυέλωμα δεν είναι σπάνια νόσος, καθώς αντιστοιχεί περίπου στο 10% του συνόλου των αιματολογικών κακοηθειών. Το πολλαπλούν μυέλωμα αποτελεί μία κακοήθεια των πλασματοκυττάρων, κυττάρων που υπό φυσιολογικές συνθήκες παράγουν τα αντισώματα, πρωτεΐνες δηλαδή που είναι ειδικευμένες για να «προσκολλώνται» σε διαφορετικό για κάθε μια αντιγόνο (ξένη πρωτεΐνη) , όπως σε αντιγόνα μικροβιών, ιών, κτλ, με αποτέλεσμα να απενεργοποιούν αυτά τα αντιγόνα ή να στρέφουν άλλα κύτταρα του ανοσοποιητικού έναντι αυτών των «εχθρικών» αντιγόνων που βρίσκονται π.χ. στην επιφάνεια των ιών ή των μικροβίων.

Οι περισσότεροι ασθενείς με μυέλωμα εμφανίζονται κατά την διάγνωση με συμπτώματα, σημεία και εργαστηριακά ευρήματα ενεργής νόσου όπως επώδυνες οστεολυτικές βλάβες (πόνους στα οστά, την μέση, κατάγματα), υπερασβεστιαιμία, αναιμία και νεφρική ανεπάρκεια. Υπάρχουν διάφορες μορφές πολλαπλού μυελώματος που διαφέρουν μεταξύ τους στη δομή των παραγομένων αντισωμάτων.

Το πολλαπλό μυέλωμα μπορεί να υφίσταται επί σειρά ετών χωρίς εμφανή συμπτώματα ασθένειας. Κατά κανόνα, τα συμπτώματα της ασθένειας που περιγράφουμε εδώ δεν εμφανίζονται παρά μόνο αφού η ασθένεια υφίσταται για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Η δαρατουμουμάμπη είναι ένα μονοκλωνικό αντίσωμα που στοχεύει το αντιγόνο CD38 στην επιφάνεια των πλασματοκυττάρων των ασθενών με πολλαπλούν μυέλωμα. Αρχικές μελέτες είχαν δείξει ότι η προσθήκη της δαρατουμουμάμπης στη θεραπευτική αντιμετώπιση των ασθενών με νεοδιαγνωσθέν συμπτωματικό πολλαπλούν μυέλωμα μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την πρόγνωσή τους.

Με βάση τα ανωτέρω, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο για την αντιμετώπιση του μυελώματος (European Myeloma Network) σχεδίασε και πραγματοποίησε την μελέτη PERSEUS. Στη μελέτη αυτή μετείχαν 709 ασθενείς με νεοδιαγνωσθέν συμπτωματικό πολλαπλούν μυέλωμα, οι οποίοι ήταν στη συνέχεια υποψήφιοι για μεγαθεραπεία με αυτόλογη μεταμόσχευση αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων. Οι ασθενείς αυτοί τυχαιοποιήθηκαν να λάβουν την καθιερωμένη θεραπευτική αγωγή που συνίσταται στη χορήγηση του συνδυασμού βορτεζομίδης, δεξαμεθαζόνης, λεναλιδομίδης ως θεραπεία εφόδου, στη συνέχεια χορήγηση υψηλών δόσεων μελφαλάνης με ταυτόχρονη μεταμόσχευση αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων ακολουθούμενη από θεραπευτική αγωγή συντήρησης με λεναλιδομίδη. Στο άλλο σκέλος της μελέτης, οι ασθενείς έλαβαν την παραπάνω θεραπευτική αγωγή αλλά με την προσθήκη του μονοκλωνικού αντισώματος δαρατουμουμάμπη.

Με μία ενδιάμεση παρακολούθηση τεσσάρων ετών διαπιστώθηκε σημαντική βελτίωση στην πρόγνωση των ασθενών που έλαβαν το θεραπευτικό σχήμα που περιελάμβανε τη δαρατουμουμάμπη. Τα σημαντικά αυτά αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στο πρόσφατο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Αιματολογίας και δημοσιεύτηκαν στο σημαντικότερο ιατρικό περιοδικό του κόσμου New England Journal of Medicine (https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2312054). Στο άρθρο που επισυνάπτεται περιγράφονται αναλυτικά τα αποτελέσματα της μελέτης.

Στο σχεδιασμό, διεξαγωγή, ανάλυση και συγγραφή της μελέτης υπήρχε σημαντική συμμετοχή της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και της ελληνικής ομάδας για τη μελέτη του μυελώματος. Ο Διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής Καθηγητής, Θεραπευτικής Αιματολογίας – Ογκολογίας Μελέτιος Αθανάσιος Δημόπουλος είναι ο δεύτερος συγγραφέας στη σημαντική αυτή μελέτη, η οποία αναμένεται να τροποποιήσει ριζικά την θεραπευτική αντιμετώπιση των ασθενών με συμπτωματικό πολλαπλούν μυέλωμα και με αυτό τον τρόπο να συμβάλει στην περαιτέρω βελτίωση της πρόγνωσης των ασθενών αυτών.