Μυστήριο 2 | Λόγια του Ρολογιού: Η Ληδία Κονίορδου ερμηνεύει Άγγελο Σικελιανό στον Αρχαιολογικό Χώρο Ελευσίνας

Ένα από τα σημαντικότερα ποιήματα του Άγγελου Σικελιανού, η «Ιερά Οδός» και αποσπάσματα ενός από τα πιο σπάνια έργα του, της «Ελευσίνιας Διαθήκης», θα ακουστούν ζωντανά σε ερμηνεία της σπουδαίας ηθοποιού Λυδίας Κονιόρδου, κάτω από το Ρολόι στον επιβλητικό Αρχαιολογικό χώρο της Ελευσίνας.

*Η περφόρμανς θα είναι ορατή από τον πεζόδρομο της οδού Νικολαΐδου.

Λυδία Κονιόρδου

Μια σειρά πρωτότυπων ηχητικών περφόρμανς, ερμηνείες κειμένων-ορόσημων της ελληνικής λογοτεχνίας από διακεκριμένους καλλιτέχνες, σηματοδοτούν το Μυστήριο 2 | Λόγια του Ρολογιού, που διοργανώνει η Ελευσίνα 2023 Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης.

Επιχρωματίζοντας το Ρολόι, το μνημειώδες τοπόσημο της πόλης που δεσπόζει στον λόφο του Αρχαιολογικού Χώρου της Ελευσίνας, τα Λόγια του Ρολογιού φιλοξενούν στην τρίτη τους έκδοση, την Κυριακή 21 Νοεμβρίου 2021 στις 16.30, μια σπουδαία ερμηνεύτρια των κειμένων της ελληνικής γλώσσας, τη Λυδία Κονιόρδου. Σε μια ξεχωριστή απαγγελία ορατή από τον πεζόδρομο της οδού Νικολαΐδου, η καλλιτέχνις με την περίσσια ευαισθησία, θα δώσει πνοή στο αριστουργηματικό ποίημα του Άγγελου Σικελιανού «Ιερά Οδός», καθώς και σε αποσπάσματα από την «Ελευσίνια Διαθήκη» του, και στο πλαίσιο ενός μουσικού διαλόγου με τον συνθέτη Τάκη Φαραζή, θα αποκαλύψει πτυχές της ιστορίας αλλά και της μυθολογίας της αγαπημένης πόλης του ποιητή, της Ελευσίνας και του εμβληματικού δρόμου που οδηγεί σε αυτήν.

«Αφού τα σύμβολα δεν είναι δυνατά, παρά μονάχα εκεί όπου η ζωή, είτε κρυφή είτε φανερή, είναι φτασμένη στην ανώτατη εσωτερική διάρκεια».

Η σχέση του Άγγελου Σικελιανού με την Ελευσίνα είχε ξεκινήσει σε πολύ νεαρή ηλικία, όταν από τις πλαγιές του όρος Αιγάλεω είδε το περίφημο όραμα με τους ιεροφάντες που κατευθύνονταν προς το ιερό της θεάς Δήμητρας. Οι συναισθηματικοί και ιδεολογικοί του δεσμοί με την πόλη εδραιώθηκαν χρόνια αργότερα, μέσα από τις τακτικές του επισκέψεις στις φιλολογικές συναντήσεις και τα δείπνα που οργάνωνε ο Γιώργος Δομέστιχος και η σύζυγός του Αμαλία, ενώ δηλωτική της σύνδεσής του με την πόλη ήταν και η επιλογή του να τελέσει τον γάμο του με την Άννα Καραμάνου, καρπό του σκανδαλώδους έρωτά τους, στον μικρό βωμό του ιερού ναού της Ελευσίνας, την Αγέλαστο Πέτρα.

Tάκης Φαραζής

Ο Άγγελος Σικελιανός γράφει την Ιερά Οδό το 1935 προσδίδοντας μυθολογία στον τόπο της Ελευσίνας, όπως ο τόπος αυτός είχε προσδώσει μυθολογία στο ίδιο το έργο του ποιητή. Στον δρόμο που οδηγούσε από την Αθήνα στην Ελευσίνα, με τις αρχαίες πομπές των Ελευσίνιων να ακολουθούν, ο ποιητής μιλά για την απολύτρωση του ανθρώπου από την καταπίεση και τον πόνο, μέσα από το «συμβολικό δρώμενο».

Στέλνει με τη δική του χαρακτηριστική γλώσσα ένα παρήγορο μήνυμα ανάστασης και θριάμβου της ζωής, για τον ξεπεσμό και την υποδούλωση που οδήγησε τον άνθρωπο η αφροσύνη του να υποτάξει τη Μάνα-Γη, το σύμβολο της μητρότητας και της αγάπης. Η Ιερά Οδός του Σικελιανού είναι ένα ποίημα-όραμα για τη μέρα της σωτηρίας και της λύτρωσης, όταν η ψυχή του ανθρώπου θα συμφιλιωθεί με τους αιώνιους νόμους της ζωής και της φύσης.

Λένα Μποζάκη

Τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο 1935 ο Άγγελος Σικελιανός συντάσσει τέσσερις διαλέξεις, την Ελευσίνια Διαθήκη, και τις παρουσιάζει στον Πλαγινό Πευκώνα της Ιεράς Οδού και στο Τελεστήριο του Αρχαιολογικού χώρου της Ελευσίνας. Οι διαλέξεις του διακρίνονται για τον όγκο και την υποβλητικότητά τους, αναδεικνύοντας την πόλη ως πανανθρώπινο σύμβολο κατά του αυταρχισμού, ως ιερό χώρο επανένωσης με τη Φύση και τη Μητέρα Γη, και φανερώνοντας το έντονο ενδιαφέρον του ποιητή για τα Μυστήριά του τόπου. Η Ελευσίνια Διαθήκη δημοσιεύεται το 1936 στο περιοδικό Νέα Γράμματα.

«Τι, πια ωρίμασαν οι καιροί· κι ο χρόνος που στοιχειώνει τα πάντα, λιώνει τη σιγή των αιώνων σαν το χιόνι». Ελευσίνα, Νοέμβριος 2021. Ο τόπος λατρείας μιας θεάς-Μητέρας. Ο κύκλος της ζωής. Ο χρόνος -ο ίδιος-. Ο σιωπηλός και αεικίνητος πανδαμάτωρ· Παρόν. 86 χρόνια μετά. Τα λόγια του ποιητή ακούγονται ξανά στον τόπο τους, την Ελευσίνα.

Η δράση Λόγια του Ρολογιού ξεκίνησε τον Οκτώβριο 2020 με την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη να ζωντανεύει την Περσεφόνη του Γιάννη Ρίτσου, σε σκηνοθεσία Μιχαήλ Μαρμαρινού, και τον Γιάννη Βογιατζή να ερμηνεύει τον Μάιο 2021 αποσπάσματα από το εθνεγερτικό κείμενο της Ελληνικής Νομαρχίας του Ανωνύμου του Έλληνος, σε σκηνοθεσία Βίκτωρα Αρδίττη.

Τα Λόγια του Ρολογιού, δράση πλέον με χαρακτήρα σταθερής περιοδικότητας, έχουν ως απώτερο στόχο να καταστούν πάγια γιορτή της πόλης. Η ενεργοποίηση του τοπόσημου του Ρολογιού σε συμβολικό και κυριολεκτικό επίπεδο τοποθετεί τη δράση στην καρδιά της Ελευσίνας, ενώ ο πεζόδρομος παράπλευρα του αρχαιολογικού χώρου λειτουργεί ως χώρος δημόσιας συνάντησης των κατοίκων και επισκεπτών, των θεατών της δράσης