Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος μέσα από 5 εμβληματικές ταινίες

«Τί είναι η τέχνη, εν τέλει, αν όχι μία διαμαρτυρία ενάντια στη φρικτή σκληρότητα της ζωής;» γράφει ο Άλντους Χάξλεϋ στον “Κολασμένο Χορό” (Antic Hay).

Πράγματι, η τέχνη πλησιάζει τη φρίκη με έναν μοναδικό τρόπο. Την παρατηρεί, την αγκαλιάζει, την κάνει δική της και μετά την παρουσιάζει ξανά στον κόσμο, με στόχο να διδάξει, να μνημονεύσει, να καταπραΰνει..

Μία από τις μεγαλύτερες και μαζικότερες φρικαλεότητες του τελευταίου αιώνα, που ενέπνευσε εκατοντάδες δημιουργούς, είναι ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και η 7η τέχνη, φυσικά, δεν θα μπορούσε να μείνει ασυγκίνητη.

Ας δούμε, λοιπόν, 5 αντιπολεμικές ταινίες με άμεσες ή έμμεσες αναφορές στη σκοτεινή αυτή σελίδα της ιστορίας.

Σε μία Γαλλία κατακτημένη από τους Ναζί, μία ομάδα Αμερικανών στρατιωτών δρα κρυφά με σκοπό να εξολοθρεύσει τους επικεφαλής των SS. Τον ίδιο στόχο, ωστόσο, έχει θέσει και μία νεαρή Γαλλίδα εβραϊκής καταγωγής, η οποία έχασε όλη της την οικογένεια από τους κατακτητές. Τα σχέδια των δύο πλευρών μπλέκονται και η κατάληξη είναι θεαματική.

Στην έβδομη ταινία του, ο Ταραντίνο, παρουσιάζει τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο από μία διαφορετική ματιά. Τόσο χιουμοριστικό, όσο και ωμό, το Inglourious Basterds αποτελεί κλασικό «δείγμα γραφής» του Αμερικανού σκηνοθέτη.

Άλλη μία ταινία που εκτυλίσσεται στην, κατακτημένη από τους Ναζί, Γαλλία. Η Μπάρνι, μία νεαρή γυναίκα που δεν πιστεύει στον Θεό, βρίσκει τον εαυτό της να απολαμβάνει όλο και περισσότερο τη συντροφιά ενός εφημέριου και τις συζητήσεις τους γύρω από θέματα πίστης. Με τον καιρό, συνειδητοποιεί πως τα αισθήματα που τρέφει για εκείνον δεν είναι μόνο φιλικά.

Βασισμένο στο βιβλίο της Béatrix Beck, το Léon Morin Priest είναι μία ταινία που εγείρει προβληματισμούς για τον Θεό, την ουσία του, την ρευστότητα της ανθρώπινης φύσης, τη σημασία της πίστης, μέσα σε ένα καθεστώς πλήρους αβεβαιότητας -της αβεβαιότητας του Πολέμου.

Στις αρχές του καλοκαιριού του 1940, 400.000 στρατιώτες βρίσκονται παγιδευμένοι στη Δουνκέρκη, πόλη-λιμάνι της Γαλλίας. Η μόνη τους διέξοδος είναι από θαλάσσης, και με τους Γερμανούς να έχουν υπεροχή εναέριων μέσων και να βομβαρδίζουν άκριτα πλοία και στρατιώτες, η Βρετανία αποφασίζει να στείλει δυνάμεις του ναυτικού της, αλλά και πολιτικά πλοία, σε μία προσπάθεια διάσωσης των στρατιωτών. Η ιστορία εκτυλίσσεται μέσα από τα μάτια ενός παγιδευμένου στρατιώτη, δύο πιλότων μαχητικών σκαφών της Βασιλικής Αεροπορίας και μίας ομάδας πολιτών – μέρους του “στόλου εκκένωσης”.

Στο Dunkirk ο Νόλαν, δεν εστιάζει στους διαλόγους, αλλά -τοποθετώντας τον θεατή στο επίκεντρο του πολέμου- στοχεύει στην απόδοση του συναισθήματος μέσα από τα πλάνα, τη μουσική και την αισθητική της ταινίας.

Το Παιχνίδι της Μίμησης, μας παίρνει από το πεδίο της μάχης και μας πηγαίνει σε ένα μικρό χωριό στην Αγγλία. Εκεί, η αγγλική κυβέρνηση, έχει συγκεντρώσει μία ομάδα ανδρών με σκοπό την αποκρυπτογράφηση του γερμανικού κώδικα «Enigma», που θα σήμαινε την ήττα των Ναζί.

Βασισμένη σε ιστορικά γεγονότα, η ταινία επικεντρώνεται στη ζωή του Άλαν Τιούρινγκ -μαθηματικού και πατέρα της επιστήμης της πληροφορικής- και τη συμβολή του στη λήξη του Πολέμου. Ο Τιούρινγκ αντιμετωπίζοντας τη δική του δυσκολία για επικοινωνία, κατάφερε να λύσει το πιο δύσκολο “επικοινωνιακό παζλ” του 20ου αιώνα.

Από την αγγλική εξοχή, ξανά στο πεδίο της μάχης, αυτή τη φορά με μία εσωτερικότητα και μία διάθεση προβληματισμού. Η Λεπτή Κόκκινη Γραμμή, του Τέρενς Μάλικ, μία ταινία βασισμένη στο αυτοβιογραφικό βιβλίο του Τζέιμς Τζόουνς, μας μεταφέρει στη φρίκη των μαχών του Γκουανταλκανάλ. Η αγνότητα της φύσης, η έννοια του Θεού, η ομορφιά της ζωής, αντιπαρατίθενται στη σκληρότητα και την καταστροφή του πολέμου.

Ο Μάλικ τοποθετεί τον θεατή του ακριβώς εκεί, πάνω στη “λεπτή κόκκινη γραμμή” που χωρίζει τον παράδεισο από την κόλαση, το καλό από το κακό, τον άνθρωπο από το κτήνος.