Αυτοβιογραφία, της Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο

Επανακυκλοφορεί η εμβληματική αυτοβιογραφία της Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου σε εισαγωγή Κατερίνας Σχινά, από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Το εμβληματικό βιβλίο της Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου (1801-1832) Αυτοβιογραφία επανακυκλοφορεί με σχόλια και πλαισιωτικά κείμενα της Κατερίνας Σχινά που θα μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε την επικαιρότητα του τίτλου και την αξία του έργου για τη νεοελληνική λογοτεχνία. Όλοι μιλούν για ένα σπάνιας ποιότητας λογοτεχνικό κείμενο, γραμμένο με διαπεραστική ευθύτητα, χάρη, ζωντάνια, αλλά και ρομαντική διάθεση.

Εγώ λοιπόν ακολουθούσα µε τον ίδιον πόθον να σπουδάζω, και δεν είχα εις τον νουν µου άλλον συλλογισμόν παρά μόνον τα γράμματα.

«Η συγγραφή της Αυτοβιογραφίας φέρνει στο φως ένα αίτημα ελευθερίας, αυτονόμησης, αυτεξουσιότητας. Έκθεση, έρευνα του εαυτού, ανησυχία, γεννημένη από την οδύνη, “προσωπική μαρτυρία και διαμαρτυρία μιας έγκλειστης νέας γυναίκας µε την προοδευτική μόρφωση της εποχής του Διαφωτισμού, που ψάχνει απεγνωσμένα κάποιον για να μιλήσει”. Μια μαρτυρία για τον αγώνα που έδωσε η Ελισάβετ, πρώτα για ν’ ανοίξει δρόμο προς τη γνώση και σταδιακά για να πραγματωθεί ως συγγραφέας».

Η Ελισάβετ Μουτζά(ν) (1801-1832) γεννήθηκε στη Ζάκυνθο, κόρη του Φραγκίσκου Μουτζά(ν) και της Αγγελικής το γένος Σιγούρου. Οι γονείς της κατάγονταν από αριστοκρατικές οικογένειες της Ζακύνθου και ο πατέρας της ασχολήθηκε με την πολιτική. Η Ελισάβετ μεγάλωσε σε αυστηρό, κλειστό περιβάλλον, ασχολήθηκε ωστόσο με τα γράμματα από νεαρή ηλικία. Γνώριζε την ιταλική και τη γαλλική γλώσσα και επηρεάστηκε από τους τρεις δασκάλους της, τον Γεώργιο Τσουκαλά, τον Θεοδόσιο Δημάδη και τον Βασίλειο Ρομαντζά, όλοι κατώτεροι ορθόδοξοι κληρικοί.

Το 1831, μετά από απόφαση της οικογένειάς της, παντρεύτηκε τον κατά είκοσι χρόνια μεγαλύτερό της Νικόλαο Μαρτινέγκο, με τον οποίο απέκτησε ένα γιο τον Ελισσαβέτιο, λίγες ώρες μετά τη γέννηση του οποίου πέθανε από επιπλοκές στον τοκετό. Στον χώρο της λογοτεχνίας η Μαρτινέγκου έγραψε έργα για το θέατρο, δύο πεζές μεταφράσεις, της Οδύσσειας του Ομήρου και του Προμηθέα δεσμώτη του Αισχύλου. Έγραψε επίσης οικονομικές και ποιητικές μελέτες, καθώς επίσης ποιήματα και θεατρικά έργα στα ιταλικά. Παρά τον μεγάλο όγκο του συγγραφικού της έργου, το μόνο που σώθηκε ακέραιο είναι η Αυτοβιογραφία της, την οποία εξέδωσε ο γιος της το 1881.

«Λιγοστό το έργον της Ζακυνθηνής αυτής κόρης, έμεινε σχεδόν όλο ανέκδοτο· µόνο στα 1881 είδε το φως η αυτοβιογραφία της. Πλησιάζοντας τώρα να γνωρίσουμε τις Ζακυνθινές μητέρες του Κάλβου και του Σολωµού, που βαθιά και οι δύο σημάδεψαν την ψυχή των παιδιών τους, η ανάμνηση της Ελισάβετ Μαρτινέγκου θα µας βοηθήσει να μπούμε στο κατάλληλο κλίμα. Γεννήθηκε στα 1801 και πέθανε στα 1832. Η αυτοβιογραφία της, που την είχε γράψει λίγο πριν πεθάνει, εκτός από την μαρτυρία την οποία παρέχει, αποτελεί σπάνιας ποιότητας λογοτεχνικό κείμενο, ένα από τα πιο αγνά στολίσματα της νέας µας λογοτεχνίας».

Κ. Θ. ∆ηµαράς, Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας