Η Μέδουσα με το Κεφάλι του Περσέα γινεται σύμβολο του #MeToo και προκαλει αντιδρασεις

Ένα δίμετρο γλυπτό της Μέδουσας, που ανατρέπει τον αρχαίο ελληνικό μύθο, και απεικονίζει την γοργόνα σαν εκδικητικό θύμα σεξουαλικής επίθεσης να κρατά το κεφάλι του Περσέα, θα αποκαλυφθεί σήμερα Τρίτη 13 Οκτωβρίου έξω από το δικαστήριο, όπου ο Χάρβεϊ Γουάινσταϊν και άλλοι βιαστές έχουν καταδικαστεί.

Το γλυπτό είχε δημιουργηθεί πριν δύο χρόνια. Τελευταία όμως είχε λάβει -θετική και αρνητική- προσοχή στα κοινωνικά δίκτυα, λόγω της διάδοσης του κινήματος #MeToo.

Πιο συγκεκριμένα, το γλυπτό με τίτλο “Η Μέδουσα με το Κεφάλι του Περσέα” αποτελεί έργο του Ιταλοαργεντίνου καλλιτέχνη Λουτσιάνο Γκαρμπάτι, ο οποίος εμπνέυστηκε από την παραδοσιακή εκδοχή του μύθου της Μέδουσας, όπως την είχε μεταφέρει ο Ιταλός καλλιτέχνης Μπενβενούτο Τσελίνι τον 16ο αιώνα με το γλυπτό “Ο Περσέας με το κεφάλι της Μέδουσας”. Το συγκεκριμένο έργο βρίσκεται στην Piazza Della Signoria, στην Φλωρεντία.

“Ο Περσέας με το κεφάλι της Μέδουσας” του Τσελλίνι

Σύμφωνα με τον καλλιτέχνη, το γλυπτό αυτό “αμφισβητεί τον χαρακτηρισμό της μυθικής φιγούρας ως ενός τέρατος και αναζητά την γυναίκα πίσω από τον θρύλο”.

Σύμφωνα με τον αρχαίο ελληνικό μύθο, η Μέδουσα, που ήταν ιέρεια του ναού της Αθηνάς, είχε βιαστεί από τον Ποσειδώνα. Η Αθηνά, οργισμένη που ατιμάστηκε ο ναός της, μεταμόρφωσε την Μέδουσα σε γοργόνα με κεφάλι από φίδια, και ένα βλέμμα που μεταμορφώνει τους άντρες σε πέτρα. Ο Περσέας με την βοήθεια των θεών την κηνυγά και την αποκεφαλίζει. Έτσι, παρ’ όλο που είναι το θύμα, η Μέδουσα είναι εκείνη που τιμωρείται.

Με αφορμή το κίνημα #MeToo, το έργο “Μέδουσα με το Κεφάλι του Περσέα” προσφέρει μία διαφορετική ανάγνωση του μύθου. Η Μέδουσα, σύμβολο του κινήματος και η ίδια θύμα βιασμού, παίρνει εκδίκηση και γίνεται εκείνη αυτή που αποκεφαλίζει τον Περσέα.

Αυτή την παραδοσιακή αφήγηση του μύθου θέλησαν να αλλάξουν ο καλλιτέχνης του νέου γλυπτού και οι υπέυθυνοι του πρότζεκτ, κάποιοι όμως παραμένουν διχασμένοι.

Το νέο γλυπτό που βλέπει την Μέδουσα ως σύμβολο του
#MeToo

Όταν ο καλλιτέχνης δημοσίευσε το έργο του στα κοινωνικά δίκτυα το 2018 έγινε αμέσως viral. Τότε ο ιδρυτής του πρότζεκτ είχε δηλώσει στην εφημερίδα New York Post ότι ο Γκαρμπάτι “δεν άλλαξε απλά την υπόθεση της ιστορίας, αλλά έδωσε γυναικεία μορφή σε μία αντρική εμπειρία. Κοίταξε την ιστορία και ρώτησε: Πώς θα ήταν αν η Μέδουσα μπορούσε να υπερασπιστεί τον εαυτό της;”

Τώρα, όμως, που το γλυπτό θα τοποθετηθεί σε ένα σημείο τόσο μεγάλης σημασίας για το κίνημα #MeToo, πολλοί αντιδρούν με εύλογα ερωτήματα.

Κάποιοι αναρωτιούνται πώς το άγαλμα μίας γυμνής γυναίκας μπορεί να ενσαρκώνει την δύναμη ενός φεμινιστικού κινήματος που εμπνεύστηκε μία μαύρη γυναίκα, ειδικά όταν πρόκειται για έργο ενός άντρα.

Feminist theorists (see: Hélène Cixous) argue that men’s retelling of Medusa narrative is driven by fear of women’s agency. This sculpture just doesn’t do anything to challenge that. If anything, it reinforces a false #MeToo narrative about rage/revenge —vs. power/justice.

— Anne Connell (@AnneMartinConn) October 10, 2020

Κάποιοι άλλοι μπερδεύονται από το γεγονός ότι η Μέδουσα δεν κρατά το κεφάλι του βιαστή της, του Ποσειδώνα, αλλά του Περσέα. Όπως σημείωσε και μία χρήστης του Twitter, “φεμινίστριες θεωρητικοί (π.χ η Hélène Cixous) θεωρούν ότι η αφήγηση της Μέδουσας από τους άντρες οδηγείται από τον φόβο τους για την αυτενέργεια των γυναικών. Αυτό το γλυπτό δεν κάνει κάτι για να το αλλάξει αυτό. Αντιθέτως, ενισχύει το λανθασμένο επιχείρημα ότι το #MeToo αφορά την εκδίκηση και όχι την δικαιοσύνη”.  

Πάντως, επίσης αμφισβητήσιμο είναι το online κατάστημα του πρότζεκτ, που πουλά μινιατούρες του γλυπτού για 450-750 δολάρια, καθώς και σουβενίρ… μπλουζάκια.