Χορεύοντας με το κιτς στο Ηρώδειο: Όταν η γλυπτική γίνεται (και) διασκέδαση

Τέτοιες μέρες, τις άλλες χρονιές, τις «κανονικές», το Ηρώδειο βούιζε από φωνές, ήχους και μουσικές, τα απογεύματα. Όχι όμως φέτος. Το ρωμαϊκό ωδείο παραμένει ακόμα σιωπηλό, μέχρι τις 15 Ιουλίου τουλάχιστον…

Σιωπηλό, όχι όμως άδειο. Ο χορός των γλυπτών μορφών που ο Διονύσης Καβαλλιεράτος έχει στήσει στην ορχήστρα του Ηρωδείου είναι εκεί για να μας θυμίζει τις μορφές που κάποτε βρίσκονταν στη σκηνή, όπως τόνισε η Κατερίνα Ευαγγελάτου, καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ Αθηνών, στο πλαίσιο του οποίου παρουσιάζεται η εγκατάσταση «Αποπροσανατολισμένος χορός / Παραπλανημένος πλανήτης».

Installation view Διονύσης Καβαλλιεράτος Αποπροσανατολισμένος χορός / Παραπλανημένος πλανήτης Φωτογραφία © Ναταλία Τσουκαλά Ευγενική παραχώρηση του ΝΕΟΝ και του καλλιτέχνη

Όσο κι αν ο τίτλος μοιάζει να αναφέρεται στην πρόσφατη κρίση της πανδημίας, στην πραγματικότητα είναι αρκετά παλαιότερος. Και το Ηρώδειο, άλλωστε, είχε από την αρχή επιλεγεί ως χώρος για το έργο ‒μόνο ο χρόνος παρουσίασής του μεταβλήθηκε. Αποτελεί ένα ακόμη «Έργο στην πόλη», που διοργανώνει ο Πολιτιστικός Οργανισμός ΝΕΟΝ και φιλοδοξεί να προσφέρει στους Αθηναίους μια ανακουφιστική ‒έπειτα από δύο μήνες καραντίνας‒ δια ζώσης επαφή με την τέχνη, τηρώντας παράλληλα όλους τους κανόνες ασφαλείας…

«Επιτέλους!», ψιθύρισε ξεφυσώντας με ανακούφιση η διευθύντρια του ΝΕΟΝ Ελίνα Κουντούρη, όταν η πρώτη ομάδα δημοσιογράφων μαζεύτηκε γύρω από τα έργα και τον καλλιτέχνη για την παρουσίασή τους. Επιτέλους βρισκόμαστε μαζί, επιτέλους βρισκόμαστε απέναντι από πραγματικά έργα κι όχι τα ψηφιακά αντίγραφά τους.

Διονύσης Καβαλλιεράτος “Οι Σταμνούλες”, 2019 Κεραμικό, κόντρα πλακέ 80×70×30 εκ. Installation view Αποπροσανατολισμένος χορός / Παραπλανημένος πλανήτης Φωτογραφία © Ναταλία Τσουκαλά Ευγενική παραχώρηση του ΝΕΟΝ και του καλλιτέχνη

Αυτήν την αμεσότητα που απαιτεί η τέχνη την προσφέρει στον θεατή και με το παραπάνω η εγκατάσταση του Διονύση Καβαλλιεράτου, που επιμελήθηκε η Πολύνα Κοσμαδάκη, ιστορικός τέχνης στο Μουσείο Μπενάκη. Μια εγκατάσταση που διακρίνεται για το χιούμορ, τη χάρη, την αλαφράδα της και το παιχνίδι με το κιτς, «μετατρέπεται σε “γλυπτική παράσταση” στη σκηνή του Ηρωδείου», αποδεικνύοντας ότι η γλυπτική μπορεί να είναι (και) διασκεδαστική.

Μορφές που αντλούν από την αρχαιότητα (την ελληνική, την αιγυπτιακή κ.ά.), αλλά και από καθημερινά αντικείμενα, όπως όμως αυτές τις μορφές τις οικειοποιείται η σύγχρονη βιομηχανία διακοσμητικών και αναμνηστικών μπιμπελό κ.λπ., συνυπάρχουν με μορφές που προέρχονται από την αντίστοιχη βιομηχανία πολιτιστικής κληρονομιάς της Δύσης (όπως, π.χ., στο πολύ εύστοχο «Make America Again», 2017), δημιουργώντας τις συνθήκες μιας, εντέλει, αρμονικής συνύπαρξης.

Πολίνα Κοσμαδάκη & Διονύσης Καβαλλιεράτος, Φωτογραφία © Ναταλία Τσουκαλά, Ευγενική παραχώρηση του ΝΕΟΝ

Δεκαέξι ανθρωπόμορφες φιγούρες, συνήθως κατακερματισμένες και ανασυντεθειμένες με τρόπο απρόσμενο, σαν παιδικό παιχνίδι που δεν συναρμολογήθηκε σωστά, σχηματίζουν έναν ημικύκλιο χορό, ενώ στη μια άκρη της ορχήστρας σχηματίζεται ένας άλλος κύκλος, με τις ίδιες μορφές σε μικρότερο μέγεθος, καθώς και νέες, οι περισσότερες φιλοτεχνημένες σε μια χορευτική φιγούρα με το πόδι σηκωμένο («χορεύουν καλαματιανό», λέει σκωπτικά ο Καβαλλιεράτος). Η δυνατότητα των θεατών, οι οποίοι θα μπορούν να επισκέπτονται την εγκατάσταση σε ομάδες των είκοσι ατόμων, να περιδιαβαίνουν ανάμεσα στους δύο χορούς, δημιουργεί στην πραγματικότητα έναν τρίτο χορευτικό κύκλο, που δίνει την αίσθηση της κίνησης στην όλη εγκατάσταση.

Installation view Διονύσης Καβαλλιεράτος Αποπροσανατολισμένος χορός / Παραπλανημένος πλανήτης Φωτογραφία © Ναταλία Τσουκαλά Ευγενική παραχώρηση του ΝΕΟΝ και του καλλιτέχνη

Έναν αιώνα πριν, η Ισιδώρα Ντάνκαν φωτογραφιζόταν χορεύοντας στην Ακρόπολη. Το πολλαπλό «Όνειρο της Ισαδώρας», μια σύνθεση με ανισομεγέθεις φιγούρες που όλες αντλούν από τις γνωστές φωτογραφίες της αμερικανίδας χορεύτριας, συνομιλεί με αυτό το παρελθόν στο έργο του Καβαλλιεράτου, καλώντας τον θεατή να «γεμίσει» το κοίλον του ρωμαϊκού ωδείου με τις δικές του συνδέσεις και αναμνήσεις…