Bubble Jam στη Στέγη: Γίνε θεατρικός ήρωας με τη βοήθεια ενός smartphone

Είναι αρκετά πρωϊ για να απαντήσεις σε άβολες ερωτήσεις του τύπου «έχεις γεννηθεί πριν ή μετά το 2000;». Ειδικά όταν περιτριγυρίζεσαι από μια μεγάλη ομάδα μετά – millenials που με ευκολία απαντάνε στην ερώτηση τσεκάροντας το «μετά». Αλλά αυτοί είναι οι όροι του παιχνιδιού που σε βάζει να παίξεις ο Ντάνιελ Βέτσελ, το ιδρυτικό στέλεχος των Rimini Protokoll, ο οποίος ως προσκεκλημένος της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση επιστρέφει στην Αθήνα και φτιάχνει μια παράσταση για εφήβους· και κάπως έτσι δέχεσαι. Και μπαίνεις στο ίδιο dark room μαζί τους – κι ας μην ξέρουν (ούτε οι μισοί από αυτούς) τι ήταν το walkman. Κι ας μην έχουν αγγίξει ποτέ κασέτα με τα γυμνά τους χεράκια.

Ομως, η τεχνολογική πραγματικότητα που μοιραζόμαστε είναι ίδια και θα απαντήσουμε τις ίδιες ερωτήσεις – σε στιλ quiz – που μας θέτουν τρεις ψηφιακοί χαρακτήρες οι οποίοι εμφανίζονται στο περικάρπιο κινητό μας. Ναι, ξέχασα: Χωρίς την smartphone συσκευή στο χέρι δεν πας πουθενά σε αυτή την παράσταση.

Σύντομα, συνειδητοποιείς ότι ο όρος “παράσταση” είναι πολύ συμβατικός για να αποδώσει αυτό το εγχείρημα. Εδώ, δεν υπάρχουν ηθοποιοί, δεν υπάρχουν λόγια, δεν υπάρχει δραματουργία, αρχή, μέση και τέλος. Την πλοκή και τη ροή αυτής της δράσης τη διαμορφώνουμε εμείς, μικροί-μεγάλοι, απαντώντας σε ερωτήσεις με σύστημα multiple choice – όπως αν προτιμάς την ψηφιακή συναναστροφή από την πραγματική ή αν έχεις πέσει θύμα διαδικτυακού bulling εσύ ή κάποιος φίλος σου.

Βέβαια, είναι πολύ πιο διασκεδαστικό απ’ ότι ακούγεται. Οι απαντήσεις φτιάχνουν ομάδες, οι νικητές όλων των σωστών απαντήσεων ανεβαίνουν στο βήμα του μικροφώνου για να μιλήσουν στην υπόλοιπη ομήγυρη, οι κοινές απαντήσεις συστήνουν νέες συλλογικότητες κι όλα αυτά μέσα σ’ ένα χώρο που θυμίζει το εσωτερικό μιας οπτικής ίνας – ή κάτι τέτοιο.

Και ξαφνικά συνειδητοποιείς ότι γινόμαστε όλοι μια μικρογραφία του ψηφιακού κόσμου που δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να συγκεντρώνει πληροφορίες για τους χρήστες του και συχνά να τους χειραγωγεί και να τους οργανώνει βάσει αυτών.

Στα παιδιά, μαθητές Α΄και Β’ Λυκείου (καθώς η η παράσταση απευθύνεται σε μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου) η παράσταση αρέσει πολύ. Κάποιοι λένε πως η εμπειρία είναι πιο επιδραστική από μια τυπική παράσταση θεάτρου όπου θα ήταν απλοί θεατές και όχι ενεργητικά μέλη της. «Μπήκα σε ρόλο, συμμετείχα κι εγώ, το βρήκα πιο ενδιαφέρον» λέει ο Ορέντο και η Ντόρα, η συμμαθήτρια του είναι χαρούμενη που «έγινε για λίγο πρωταγωνίστρια». Η 16χρονη Αννα πιστεύει πως πρόκειται για δύο διαφορετικές καταστάσεις αφού το κλασικό θέατρο «σου μεταδίδει συναισθήματα με τα οποία μπορείς να ταυτιστείς ή όχι ενώ εδώ έχουμε ισάριθμες αντιδράσεις με τους συμμετέχοντες».

Ο Γιώργος Παναγιωτάκης, συγγραφέας νεανικών μυθιστορημάτων και συνεργάτης του Ντάνιελ Βέτσελ στο σκηνικό αυτό πείραμα εξηγεί: «Προσπαθούμε να μετατρέψουμε την τεχνολογία σε ιστορία. Σε μια ιστορία της εποχής μας, που να θέτει ερωτήματα χωρίς να είναι τεχνοφοβική. Αντί, δηλαδή, να αποτρέπουμε το κοινό από τον διαδικτυακό κόσμο, το προτρέπουμε να μπει σε μια δυναμική και συνεχή διερώτηση αυτού του κόσμου».

Εξάλλου, οι σημερινοί έφηβοι δείχνουν να έχουν απομυθοποιήσει την τεχνολογία γρηγορότερα από τους ενήλικες, γεννημένοι καθώς είναι μέσα στην έκρηξη της. Κι αυτό είναι από τη μια καλό κι από την άλλη ανησυχητικό. Οι περισσότεροι δηλώνουν στον ηθοποιό Νικόλα Χανακούλα – ο οποίος συντονίζει όλη αυτή την ώρα την παράσταση – πως δεν φοβούνται την εξέλιξη της τεχνολογίας σε μια φουτουριστική δυστοπία όπου οι άνθρωποι θα είναι δούλοι των μηχανημάτων. «Είναι υπερβολή. Αν συμβεί αυτό θα χαθεί τελείως η επικοινωνία, θα μεταλλαχθούν οι άνθρωποι σε κάτι άλλο. Θα εξαφανιστούν τα συναισθήματα» σκέφτεται φωναχτά η Αννα.

Ετσι κι αλλιώς – παρότι τα κινητά τους εξέχουν από την πίσω τσέπη του τζιν ή φουσκώνουν μέσα στην τσέπη του φούτερ – οι έφηβοι στο dark room κάνουν με σιγουριά την πιο φωτεινή διαπίστωση: Πως τίποτα δεν μπορεί να αντικαταστήσει την πραγματική επικοινωνία. Οπως δηλώνει κι ο Ορέντο «τι να το κάνεις το chat όταν ξεχνάς να ζεις; Τα social media είναι για να ξοδεύεις χρόνο άσκοπα, το άλλο, τα face to face είναι κανονική ζωή».