«Μετά τη Βαβέλ»: Μια εικαστική «βιβλιοθήκη» στον λαβύρινθο του Μεγάρου

Αν στο πρώτο μέρος της τριλογίας, την «Άγραφη βιβλιοθήκη», πρωταγωνιστής ήταν το βίντεο, σε αυτό το κατά πολύ εκτενέστερο δεύτερο μέρος, στο οποίο συμμετέχουν 25 διεθνείς καλλιτέχνες με 100 έργα τους, πρωταγωνιστεί ο υλικός φορέας του κειμένου, το βιβλίο, στη φυσική, υβριδική και κάποτε άυλη μορφή του. Βιβλία και βιβλιοθήκες που φέρουν πάνω τους τον μόχθο, τις προσδοκίες και τις μνήμες των ανθρώπων, αλλά και την ίδια την επικινδυνότητα της αναγνωστικής πρακτικής, το απελευθερωτικό δυναμικό που εμπεριέχουν τα βιβλία, που τα μετατρέπει συχνά σε θύματα της λογοκριτικής πρακτικής της εξουσίας.

Αόρατος συνομιλητής των περισσότερων έργων, ο Χόρχε Λουίς Μπόρχες «στοιχειώνει» την έκθεση, όχι μονάχα μέσα από τη «μεταφραστική» πρακτική των καλλιτεχνών, που διερευνούν τη σχέση λογοτεχνίας και εικαστικών, αλλά μέσα από την ίδια τη χωροθέτησή της. Η εκθεσιακή αφήγηση εκμεταλλεύεται τους λαβυρινθώδεις χώρους του Μεγάρου, για να ξεδιπλωθεί σε τέσσερα διαφορετικά επίπεδα, όπου οργανώνονται «αναγνωστήρια», «αρχεία», «βιβλιοστάσια», ανάμεσα στα οποία μπορείς εύκολα να φανταστείς να περιπλανιέται ο τυφλός βιβλιοθηκάριος του Μπουένος Άιρες…

_{Shilpa Gupta, «For In Your Tongue I Cannot Fit 100 Jailed Poets»}

Πρόκειται για χώρους έκκεντρους, συχνά βοηθητικούς, που κάποιοι δεν έχουν ανοίξει ποτέ πριν για το κοινό, όπως η υπόγεια έξοδος κινδύνου στην οποία έχει τοποθετηθεί η τεράστια εγκατάσταση του Γιώργου Ξένου «Οιωνός», με 2.500 φίδια φιλοτεχνημένα από αιγινήτικο πηλό να συνοδεύουν τα βήματα του επισκέπτη· ή όπως η «μπούκα», μια ημιτελής στοά που προβλεπόταν να συνδέσει το Μέγαρο με τον σταθμό του μετρό (και δεν ολοκληρώθηκε ποτέ), μέσα από την οποία ξεπροβάλλουν οι πρωταγωνιστές της συγκλονιστικής βιντεοεγκατάστασης «Viewer» του αμερικανού καλλιτέχνη Gary Hill, μια σκοτεινή υπενθύμιση της «υπόγειας» πραγματικότητας των μεταναστών εργατών στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες –πρόκειται γι’ αυτούς που βρίσκονται έξω από τον καλά προστατευμένο κόσμο της βιβλιοθήκης, «εκτός γνώσης», όπως παρατηρεί η Άννα Καφέτση, αλλά «έρχονται απέξω και μας ελέχγουν», με το βλέμμα που προσηλώνουν πάνω στον θεατή.

Στον χώρο της Υπηρεσιακής Αυλής, που σχεδιάζεται να αποτελέσει τον βασικό εκθεσιακό χώρο του annexM, η λογοκρισία, αλλά και η αντίσταση σε αυτήν αποτελεί το βασικό θέμα των μνημειακών διαστάσεων έργων που εκτίθενται, όπως τα «φυλακισμένα βιβλία» της ινδής Shilpa Gupta («For In Your Tongue I Cannot Fit 100 Jailed Poets») ή, αντίστοιχα, ο «Πύργος» του Jorge Mendez Blake.

_{Jorge Mendez Blake, «Πύργος»}

Τα έργα που συναποτελούν την έκθεση «Μετά τη Βαβέλ», λέει η Άννα Καφέτση, «έχουν στον πυρήνα τους τη λογοτεχνία και τον λογοτεχνικό ακτιβισμό», κι αυτό ήταν το βασικό κριτήριο για την επιλογή τους –καθώς κι ένα πιο προσωπικό, η αγάπη της γι’ αυτά και τους δημιουργούς τους· «έχω πια το προνόμιο να μην επιλέγω έργα που δεν αγαπώ», λέει η ίδια.

Στην έκθεση συμμετέχουν, πολλοί για πρώτη φορά στην Ελλάδα, οι καλλιτέχνες Fiona Banner, Jorge Mendez Blake, Irma Blank, Benny Brunner, Ulises Carriόn, Ανδρέας Εμπειρίκος, Didem Erk, Dora García, Shilpa Gupta, Gary Hill, Βλάσης Κανιάρης, William Kentridge, Julien Levesque, Michael Mandiberg, Ράνια Μπέλλου, Rivane Neuenschwander, Γιώργος Ξένος, Nίνα Παπακωνσταντίνου, Estefania Penafiel Loaiza, Κύριλλος Σαρρής, Dayanita Singh, Michelle Stuart, Stephanie Syjuco, Thu Van Tran και Γιώργος Χατζημιχάλης.

Στο πλαίσιο της έκθεσης θα παρουσιάζονται δύο περφόρμανς έργων της Dora Garcia: «The Sinthome Score», στο Μπαλκόνι των Μουσών κάθε Σάββατο (18.00-20.00) και Κυριακή (12.00-14.00), και «Αrtist Without Work: A Guided Τour Αround Νothing», που αρχίζει από το Φουαγιέ Κόκκαλη και ολοκληρώνεται στο Μπαλκόνι των Μουσών (κάθε Σάββατο στις 20.00 και Κυριακή στις 13.00). Συμμετέχουν οι Στέλλα Δημητρακοπούλου, Δανάη Λιοδάκη, Μαρία Σιδέρη και Μαρίνα Ζέρβα, Αναστάσιος Κουκουτάς, Άρης Παπαδόπουλος και Φίλιππος Τσιτσόπουλος.