PhotoBiennale 2018: Η Θεσσαλονίκη και πάλι «πρωτεύουσα της φωτογραφίας»

Η Thessaloniki PhotoBiennale 2018 φιλοξενεί συνολικά 21 εκθέσεις, με τη συμμετοχή 142 ελλήνων και ξένων φωτογράφων, ανάμεσα στις οποίες την έκθεση δύο πρωτοεμφανιζόμενων ελλήνων φωτογράφων, που επιλέχθηκαν μετά από ανοιχτό κάλεσμα, δύο εκθέσεις έργων από τη μόνιμη συλλογή του Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, διεθνή έκθεση με θέμα το photobook, επετειακή έκθεση με έργα από τη συλλογή του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, έκθεση που υπογραμμίζει τη στενή σχέση της φωτογραφίας με τα κοινωνικά μέσα δικτύωσης κ.ά.

Ταυτόχρονα, για πρώτη φορά η PhotoBiennale «εξακτινώνεται» και στην υπόλοιπη Ελλάδα, καθώς συνεργάζεται με άλλα φεστιβάλ και φωτογραφικές διοργανώσεις της χώρας, όπως τα Athens Photo Festival, Photometria, MedPhoto, Φωτογραφικές Συναντήσεις Κυθήρων.

Capitalist Realism: Συντελεσμένο Μέλλον – Παρελθόν Διαρκείας

Κεντρική διοργάνωση της φετινής PhotoBiennale αποτελεί η «διπλή» έκθεση με τίτλο «Capitalist Realism», που επιμελείται η θεωρητικός της φωτογραφίας Πηνελόπη Πετσίνη με βοηθό επιμελητή τον Φώτη Μηλιώνη και θα εγκαινιαστεί την Παρασκευή 28 Σεπτεμβρίου. Η έκθεση διαρθρώνεται σε δύο ενότητες, που φιλοξενούνται στους χώρους του Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης και του Κέντρου Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης, επιχειρώντας να αναδείξει ζητήματα που συντελούν στη δημιουργία ή στην επιδείνωση των οικονομικών κρίσεων στο διεθνές περιβάλλον, σε σύγχρονο και ιστορικό ορίζοντα.

 _{Anna Skladmann, Η Βαρβάρα στον Οικιακό Κινηματογράφο της, Μόσχα 2010, από τη σειρά Little Adults.}

Τι είναι, όμως, ο «καπιταλιστικός ρεαλισμός», στον οποίο αφιερώνεται η έκθεση; Σύμφωνα με την επιμελήτρια Πηνελόπη Πετσίνη, «ο καπιταλιστικός ρεαλισμός αποτελεί σήμερα την πολιτισμική λογική του δόγματος There Is No Alternative –την αυτοεκπληρούμενη προφητεία της Μάργκαρετ Θάτσερ ότι “δεν υπάρχει εναλλακτική”– που αποδείχτηκε το πιο περιληπτικό σλόγκαν για το σύγχρονο καπιταλιστικό σύστημα που θα μπορούσε να φανταστεί κανείς. Ζώντας σε ένα ατελείωτο “αιώνιο τώρα”, δεν φαίνεται πλέον να μπορούμε να φανταστούμε ένα μέλλον διαφορετικό από το παρόν. Υπό αυτή την έννοια, ο καπιταλιστικός ρεαλισμός είναι η ευρέως διαδεδομένη αίσθηση ότι όχι μόνο ο καπιταλισμός είναι το μόνο βιώσιμο πολιτικό και οικονομικό σύστημα αλλά και ότι είναι αδύνατο ακόμη και να φανταστεί κανείς μια λογική εναλλακτική πραγματικότητα».

Η έκθεση χωρίζεται σε δύο μέρη: το «Capitalist Realism – Συντελεσμένο Μέλλον», που παρουσιάζεται στο Μουσείο Φωτογραφίας, και το «Capitalist Realism – Παρελθόν Διαρκείας», που φιλοξενείται στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης.

Το «Συντελεσμένο Μέλλον» εστιάζεται κυρίως στο διάστημα μετά το 1989, καταδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο ο καπιταλισμός έχει έκτοτε αυτοπαρουσιαστεί με επιτυχία ως το μόνο ρεαλιστικό πολιτικοοικονομικό σύστημα, ακόμη και στην πιο ανελέητα αρπακτική του εκδοχή, την πρόσφατη οικονομική κρίση στη Νότια Ευρώπη.

Το Παρελθόν Διαρκείας προσεγγίζει το σύστημα με όρους ιστορικούς, καταγράφοντας ή ανακαλώντας αυταρχικά καθεστώτα που υποτίθεται πως αποτελούν πλέον παρελθόν, και δίνοντας έμφαση σε αντιθέσεις όπως αυτές μεταξύ κέντρου – περιφέρειας, αποικιοκρατών – αποικιοκρατούμενων κ.λπ. και πολλές πραγματεύονται την έννοια του αρχειακού και τη σύνδεσή του με τη δημόσια ιστορία και μνήμη.

Η έκθεση «Capitalist Realism» συνοδεύεται από ομώνυμο εικονογραφημένο κατάλογο που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, ενώ προγραμματίζεται η διεξαγωγή διεθνούς διημερίδας, σε συνεργασία με το Ίδρυμα Rosa Luxembourg, με καλεσμένους καλλιτέχνες και ακαδημαϊκούς στην οποία θα διερευνηθεί το θέμα της κεντρικής έκθεσης.

PhotoBiennale… και στην Αθήνα

Για όσους δεν έχουν τη δυνατότητα να ταξιδέψουν στη Θεσσαλονίκη, η PhotoBiennale προσφέρει μια γεύση των δραστηριοτήτων της στην Αθήνα, διοργανώνοντας την ομαδική έκθεση «You refuse to understand, you don’t say anything, watching me die», που θα φιλοξενείται στο Ρομάντσο από 30 Σεπτεμβρίου έως 18 Οκτωβρίου. Στην έκθεση, που επιμελούνται οι Πάσκουα Βοργιά, Απόστολος Ζερδεβάς και Δημήτρης Κεχρής, παίρνουν μέρος οι καλλιτέχνες Adam Broomberg και Oliver Chanarin από τη Βρετανία, ο Richard Mosse από την Ιρλανδία και η Δάφνη Τόλη, παρουσιάζοντας τρία έργα που θέτουν στο επίκεντρό τους τον τρόπο με τον οποίο «βιώνουμε» εξ αποστάσεως την προσφυγική/μεταναστευτική κρίση ως παρατηρητές, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα το ζήτημα του βλέμματος που είναι συνυφασμένο με τον προσδιορισμό και τον έλεγχο του Άλλου.