ΝΕΟΝ: Ένα καταπράσινο περιβόλι στην κορυφή του Λόφου των Νυμφών

Αν και προέκταση του Φιλοπάππου, ο λόφος των Νυμφών αποτελεί μια σχετικά «άγνωστη» πράσινη γωνιά της πρωτεύουσας, μολονότι όλοι αναγνωρίζουν το κατεξοχήν τοπόσημό του, που διακρίνεται, φωτισμένο, το βράδυ από μακριά, τον θόλο του πρώτου αστεροσκοπείου της χώρας, που ανεγέρθηκε στην κορυφή του το 1846.

02.06.2017

Αυτός ο χώρος, με τη χαρακτηριστική μεσογειακή χαμηλή βλάστηση, τα πεύκα και το πετρώδες έδαφος, έχει μεταβληθεί από την 1η Ιουνίου και για ολόκληρο το καλοκαίρι σε ένα καταπράσινο περιβόλι που κυκλώνει τον θόλο του αστεροσκοπείου: Σειρές από καλαμπόκια, λαχανικά και φρούτα, αλλά και αγριόχορτα, φυτά που συνδέονται άρρηκτα με την επέκταση του ανθρώπινου είδους στον πλανήτη, κάνουν αγνώριστο ένα μεγάλο μέρος του χώρου.

Αυτοί είναι οι πρωταγωνιστές της μεγάλων διαστάσεων εγκατάστασης του αργεντινού εικαστικού Adrián Villar Rojas, με τίτλο The Theater of Disappearance, που δημιουργήθηκε in situ, έπειτα από παραγγελία του Οργανισμού ΝΕΟΝ. Σε έκταση 4,5 στρεμμάτων, ο καλλιτέχνης δημιουργεί μια εύφορη ζώνη με 46.000 φυτά από 26 διαφορετικά είδη, τοποθετημένα σε ειδικές ξύλινες κατασκευές γεμάτες χώμα.

Πλάι σε αυτήν την εύφορη ζώνη, μια άλλη, γυμνή και άγονη, στην περισσότερο απόκρημνη και βραχώδη πλευρά του λόγου. Εκεί, σε αυτήν την ρήξη της τοπιογραφικής συνέχειας, ο Villar Rojas έχει τοποθετήσει έντεκα γλυπτικές εγκαταστάσεις μέσα σε βιτρίνες διασκορπισμένες στον χώρο, με εκθέματα που παραπέμπουν στην ιστορία της επέκτασης των αυτοκρατοριών και του αποικισμού.

«Δεν ξέρω αν είναι τέχνη», παραδέχεται ο ίδιος ο καλλιτέχνης, που αποφάσισε να τοποθετήσει τα έργα του χωρίς καμία σήμανση ή επεξηγηματική πινακίδα, ώστε «ο καθένας να μπορεί να καταλάβει ό,τι θέλει», όπως είπε. Παρόλα αυτά, ο θεατής δεν μπορεί να μην αντιληφθεί το έδαφος, για το οποίο στοχάζεται ο Villar Rojas, ως στοιχείο μιας γεωπολιτικής κατασκευής που παραπέμπει στην εθνική ταυτότητα. Γι’ αυτό και ο καλλιτέχνης, περικλείει την εγκατάστασή του με φυσικούς φράκτες, βράχους, κλαδιά, χώμα, που «απομονώνουν» το χώρο, δημιουργώντας έναν περίκλειστο χώρο που τονίζει την αίσθηση των συνόρων.

Ταυτόχρονα με την Αθήνα, ο αργεντινός καλλιτέχνης παρουσιάζει εγκαταστάσεις με τον ίδιο τίτλο στο Metropolitan Museum της Νέας Υόρκης, στο Kunsthaus Bregenz της Αυστρίας και στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Λος Άντζελες Geffen Contemporary.

Η εγκατάσταση The Theater of Disappearance πραγματοποιήθηκε με τη συνεργασία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και εντάσσεται στο πλαίσιο της πολιτικής ενεργοποίησης ιστορικών χώρων της πόλης μέσω της σύγχρονης τέχνης, που ακολουθεί ο Οργανισμός ΝΕΟΝ. Η υλοποίησή της διήρκεσε 8 μήνες, περιλαμβάνοντας τον συστηματικό καθαρισμό του χώρου, και την εγκατάσταση μόνιμου συστήματος άρδευσης και πυρασφάλειας, που στη συνέχεια θα αποδοθεί σε πλήρη λειτουργία στο Εθνικό Αστεροσκοπείο.