Editors

Flâneur#23: Ενα βιβλίο-οδοιπορικό του Γιάννη Μόσχου για τον Ιψεν στην Ελλάδα

Πόσες φορές έχετε δει μια παράσταση με έργο του Ερρίκου Ιψεν σε ελληνική σκηνή; Κάμποσες, είμαι σίγουρη. Τώρα πλέον μπορείτε όμως να δείτε πόσες φορές έχουν παρουσιαστεί τα έργα του Ιψεν στις ελληνικές θεατρικές σκηνές από το 1894 ως το τέλος του 20ού αιώνα, ποιοι τα σκηνοθέτησαν, ποιοι ηθοποιοί ερμήνευσαν τους βασικούς ρόλους των ιψενικών έργων. Κι όλα αυτά σ’ έναν κομψό (παρά το μέγεθός του) τόμο που παρέδωσε στο αναγνωστικό και θεατρόφιλο κοινό ο σκηνοθέτης και θεατρολόγος Γιάννης Μόσχος, και πρόκειται για την πιο συντομευμένη μορφή της διδακτορικής του διατριβής: «Ο Ερρίκος Ιψεν στην ελληνική σκηνή – Από τους Βρυκόλακες του 1894 στις αναζητήσεις της εποχής μας». Όλγα Σελλά

28.03.2017

Ενας τόμος που κυκλοφορεί από τις ολοκαίνουργες εκδόσεις «Αμολγός» (ομηρική λέξη που σημαίνει στην καρδιά της νύχτας, όπως μας εξήγησε ο εκδότης του βιβλίου Βάιος Ντάφος και παρουσιάστηκε τη Δευτέρα το απόγευμα, την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου, στο Θέατρο Τέχνης της οδού Φρυνίχου.

Στο πάνελ αρκετοί και εκλεκτοί: ο ομότιμος καθηγητής της ΑΣΚΤ στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Νικηφόρος Παπανδρέου (στον οποίο ο Γιάννης Μόσχος αφιερώνει την τεράστια δουλειά που αποτυπώθηκε σ’ αυτόν τον τόμο), ο σκηνοθέτης Λάκης Παπαστάθης, ο δημοσιογράφος Γιώργος Σαρηγιάννης και οι ηθοποιοί Δημήτρης Καταλειφός και Αλεξάνδρα Σακελλαροπούλου. Οι δύο τελευταίοι ξεκίνησαν την εκδήλωση, διαβάζοντας αποσπάσματα από το μήνυμα της Ιζαμπέλ Υπέρ για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου, όπως συνηθίζεται σε κάθε σκηνή του κόσμου αυτή την ημέρα.

o erikos ipsen stin ellini skini giannis mosxos

Και μετά τον λόγο πήρε πρώτος ο Νικηφόρος Παπανδρέου, ο οποίος αφού μας αποκάλυψε ότι ο Γιάννης Μόσχος όχι μόνο πήρε πτυχίο Φαρμακευτικής αλλά άνοιξε και φαρμακείο πριν στραφεί στο θέατρο, παρουσίασε με συντομία και πληρότητα τη δουλειά του σκηνοθέτη (και συγγραφέα πλέον) και το περιεχόμενο του τόμου. Αναφέρθηκε στην «καταλυτική ιψενική παρουσία» στις ελληνικές σκηνές, με 145 ανεβάσματα, στον τρόπο που καταγράφεται στο βιβλίο «η ιψενική παρουσία στο σύνολο της θεατρικής ζωής» και σχολίασε φυσικά την εργασία του Γιάννη Μόσχου: «σχολαστική, με ακρίβεια και μεγάλη ευαισθησία», που διακρίνεται από «πείσμα και τελειοθηρικό πάθος» και είναι μια «στέρεη θεατρολογική εργασία που χαρακτηρίζεται, από πληρότητα, έλεγχο των πληροφοριών και προσωπική σκέψη. Και παραλλήλως είναι ένα χρονικό της ελληνικής κριτικής τον 20ό αιώνα». Και τελείωσε με τις εξής φράσεις ο Νικηφόρος Παπανδρέου: «Τι άλλο να περιμένω από τον Γιάννη Μόσχο; Μα την πρώτη ιψενική του σκηνοθεσία».

Ο σκηνοθέτης Λάκης Παπαστάθης είπε ότι με αυτό το βιβλίο «δεν πλουτίζεις μόνο τις ιστορικές σου γνώσεις για το ελληνικό θέατρο, αλλά κάνεις τους δικούς σου συνειρμούς, που σε οδηγούν σε πεδία πέρα από το θέατρο» και κατέθεσε μερικούς από τους δικούς του συνειρμούς που του ανέσυρε αυτό το βιβλίο με μια πολύ ενδιαφέρουσα αναφορά στην εγγύτητα Ιψεν και Βιζυηνού.

o erikos ipsen stin ellini skini giannis mosxos 3

Ο δημοσιογράφος Γιώργος Σαρηγιάννης δεν ξεκίνησε από το βιβλίο, αλλά από τη στάση και την παρουσία του Γιάννη Μόσχου στην ελληνική θεατρική σκηνή. Και είπε ότι είναι ένας άνθρωπος «καθόλου φουριόζος, καθόλου αγχωμένος, χωρίς ίντριγκες και οι παραστάσεις του έχουν γνώση και αίσθηση του ρυθμού». Οσο για το βιβλίο, το χαρακτήρισε «ένα γοητευτικό ταξίδι». Και είναι πράγματι.

Ενα ταξίδι στις αναζητήσεις των Ελλήνων καλλιτεχνών, στον τρόπο που συνομιλούσαν με την ευρωπαϊκή δραματουργία, στον πώς μετέφεραν τον κόσμο του Ιψεν στις θεατρικές σκηνές, στο πώς περπάτησαν σε νέες φόρμες, στο πώς υποδέχθηκε η κριτική αυτή τη διαδρομή. Ενας τόμος που διαβάζεται εύκολα και ευχάριστα, που μας μαθαίνει πολλά, που σε καλεί να παρακολουθήσεις ένα μέρος μόνο από την ιστορία του σύγχρονου ελληνικού θεάτρου. Και το cd που συνοδεύει τον τόμο έχει την πλήρη παραστασιολογία και πολλές άλλες καταγραφές. Ασφαλώς μια εργασία για το θέατρο, που δεν παρήχθη σε θεατρική σκηνή, αλλά ανέτρεξε σε θεατρικές σκηνές ενός και πλέον αιώνα.