Ποιός νομπελίστας ποιητής ήταν ο Φανφάρας
Μία από τις πιο αστείες περσόνες του ελληνικού κινηματογράφου είναι ο ποιητής Φανφάρας στο “Ξύπνα Βασίλη” του Δημήτρη Ψαθά. Ήταν ένας ρόλος που άφησε εποχή, με την εντυπωσιακή ερμηνεία του Γιώργου Μιχαλακόπουλου. Μάλιστα, είχε τέτοια επιτυχία, που ο ηθοποιός είχε συνέχεια προτάσεις μετά να ξαναερμηνεύσει αυτόν τον ρόλο- καρικατούρα, αλλά τις απέρριπτε για να μην τυποποιηθεί.
Σε ένα ασυνήθιστα πολιτικό έργο, για ελληνική κωμωδία του εμπορικού σινεμά, όπου καταγράφεται το πολιτικό κλίμα της εποχής και κυρίως η κόντρα των δεξιών με τους αριστερούς, ο ρόλος του ποιητή Τιμολέωντα Φανφάρα, είναι η καρικατούρα ενός ποιητή, φίλου των μεγαλοαστών, φανατικού αντικομουνιστή, που μιλάει ασυνάρτητα, χαρακτηρίζεται από έναν αστείο ελιτισμό και απαγγέλλει στίχους δήθεν αφαιρετικούς, αλλά βασικά σαχλαμάρες.
Όπως είχε πει η κόρη του Δημήτρη Ψαθά, η κα Μαρία Ψαθά, σε συνέντευξη τύπου για το ανέβασμα της διάσημης κωμωδίας του πατέρα της “Μαντάμ Σουσού” στο Θέατρου του Ελληνικού Κόσμου, οι περισσότεροι χαρακτήρες στα έργα του γνωστού κωμωδιογράφου προέρχονταν από πραγματικά πρόσωπα. Κι επειδή είχα πάντα την απορρία ποιός μπορεί να είναι αυτός ο ποιητής, που παρωδείται από τον Μιχαλακόπουλο στην ταινία του Δαλιανίδη, τη ρώτησα αν ο ποιητής Φανφάρας ήταν πραγματικό πρόσωπο. Η ευγενέστατη κυρία, μου απάντησε ότι με τον Φανφάρα ο Ψαθάς σατίριζε όλους τους μοντέρνους ποιητές. Η μοντέρνα ποίηση δεν άρεσε, όπως μου είπε, στον Ψαθά, γιατί δεν μπορούσε να την καταλάβει.
Στη συνέχεια όμως έγινε πιο συγκεκριμένη. Μου είπε ότι είναι ένας νομπελίστας ποιητής. Δεν άφησε λοιπόν και πολλούς. Δύο είναι.
“Ποιός;” τη ρώτησα, “Ο Σεφέρης ή ο Ελύτης;”
“Ο Ελύτης”, μου απάντησε.
Έτσι μου λύθηκε μία μεγάλη απορρία, που είναι κι ένα μεγάλο μυστήριο για την ιστορία της ελληνικής κωμωδίας. Βέβαια, κατά πόσον στην δημιουργία της περσόνας του Φανφάρα ο Ψαθάς χρησιμοποιεί στοιχεία του χαρακτήρα του Ελύτη ή είναι όλα από τη φαντασία του, φτιάχνοντας μία καρικατούρα που θεωρούσε ότι ταιριάζει σε έναν αφαιρετικό, ελιτιστή ποιητή- αυτό δεν σκέφτηκα να το ρωτήσω. Δυστυχώς.
Από εδώ και εμπρός, πάντως, όταν θα βλέπω το “Ξύπνα Βασίλη” στην τηλεόραση, θα ξέρω ότι με τον ποιητή Φανφάρα, παρωδείται ο Ελύτης. Αυτό μου έλυσε μία μεγάλη απορρία, αλλά δεν σημαίνει και πάρα πολλά πράγματα, γιατί οι- ομολογουμένως αστείοι- στίχοι του ποιητή Φανφάρα (αποκυήματα της αστείρευτής φαντασίας του Δημήτρη Ψαθά) δεν θυμίζουν και σαφώς δεν πλησιάζουν το επίπεδο των στίχων του Έλληνα νομπελίστα ποιητή.
Γιώργος Σμυρνής
