ΔΕΥΤΕΡΑ
12
ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ
Η παράσταση «Καλά, εσύ σκοτώθηκες νωρίς» του Χρόνη Μίσσιου ανεβαίνει για τέταρτη συνεχή σεζόν και οι «Νεκρές ψυχές» του Νικολάϊ Γκόγκολ για δεύτερη. Η ομάδα Gaff με ιδρύτρια τη σκηνοθέτρια Σοφία Καραγιάννη και τον ηθοποιό Ιωσήφ Ιωσηφίδη ανήκει ανάμεσα στα ελάχιστα θεατρικά σχήματα που βλέπει τις παραστάσεις του να μακροημερεύουν, δίνοντας έναν τόνο επιβεβαίωσης στα 15 χρόνια δουλειάς και παρουσίας της. «Έχουμε επιμείνει πολύ στο να συντηρούμε τις παραστάσεις μας για καιρό στη σκηνή, να ωριμάζουν, να βρίσκουν το κοινό τους και να δημιουργούν σταδιακά το αποτύπωμα τους στην κοινότητα των θεατών. Αυτή η σκέψη έχει βοηθήσει πολύ την ομάδα, καθώς το κοινό μας ακολουθεί από τη μια παράσταση στην άλλη, αφού εξοικειώνεται με τη φόρμα και τον κώδικα μας μέσα από διαφορετικές πηγές» εξηγεί η σκηνοθέτρια των παραστάσεων, που την τελευταία τετραετία γνωρίζει μεγάλη αποδοχή· μολονότι η δουλειά της έχει αρχίσει να συζητιέται δυναμικά από το 2019, οπότε και ανέβασαν τον «Παίκτη» του Ντοστογιέφσκι.
«Τολμώ να πω ότι έχουμε κερδίσει τους θεατές μας έναν – έναν. Και είναι κάτι που παρατηρώ από τη μια σεζόν στην επόμενη. Η σχέση με τους θεατές μας έχει αλλάξει. Πλέον, μου δίνουν την εντύπωση ότι έχουμε κάτι μοιραστεί και αυτό καθορίζει πολύ την αντίληψη για τις παραστάσεις μας: πως αυτό που κάνουμε θα φτάσει στην πλατεία, θα προσεγγίσει τους ανθρώπους που μας έχουν επιλέξει. Μπορεί να ακούγεται κλισέ, αλλά εκεί αισθάνομαι μια μεγάλη ευθύνη», συνεχίζει η Σοφία Καραγιάννη.
Σκηνή από τη μεταφορά του αυτοβιογραφικού βιβλίου του Χρόνη Μίσσιου “Καλά, εσύ σκοτώθηκες νωρίς” που ανεβαίνει φέτος για τέταρτη σεζόν.
Η έκρηξη του word of mouth ήρθε από το «Καλά, εσύ σκοτώθηκες νωρίς», το ανέβασμα της σκληρής αυτοβιογραφικής εμφυλιακής περιπέτειας του Χρόνη Μίσσιου και συνεχίζεται με τις «Νεκρές ψυχές»: ένα, συγγενικό υφολογικά, κείμενο υπό την έννοια της πολιτικής βαρύτητας που πρωτοπαρουσιάστηκε πέρυσι στο «Θησείον» όπου και συνεχίζεται. Η Καραγιάννη συνειδητοποιεί πως υπάρχει μια σύνδεση ανάμεσα στους συγγραφείς καθώς ο ένας δίνει την σκυτάλη στον άλλον – πάντα μέσα στην προβληματική της ομάδας.
«Ακόμα και στο στενό πλαίσιο των δύο παραστάσεων που συζητάμε, το ζητούμενο είναι κοντινό. Ναι, μας αφορά το πολιτικό κείμενο – είναι για εμάς μια γλώσσα που ενώνει τις παραστάσεις μας – αλλά νομίζω ότι η αφετηρία μας είναι πιο πυρηνική: μας αφορούν κείμενα για τον άνθρωπο και τα μεγάλα του ζητήματα, τη ζωή, τον έρωτα, το θάνατο. Εκεί που εστιάζουμε εμείς είναι σε όσα καταστρατηγούν όλα τα προηγούμενα· στο γιατί ο ανθρώπινος βίος κυλάει με τόσα εμπόδια. Εκεί εμπλέκεται η πολιτική ανάγνωση. Και για να είμαι ειλικρινής, δεν θα επέλεγα να κάνω κάτι χωρίς αυτήν τη ματιά. Νομίζω πως δεν θα το έκανα και καλά».
Γιάννης Μάνθος, Χρήστος Παπαδόπουλος, Ιωσήφ Ιωσηφίδης, Διονύσης Λάνης και Κωνσταντίνος Πασσάς σε σκηνή από τις “Νεκρές ψυχές” του Νικολάϊ Γκόγκολ.
Το ρίσκο των επιλογών της Gaff αυξάνει, διαπιστώνοντας ότι όλες οι παραγωγές τους αντλούν από λογοτεχνικά έργα, γεγονός που προϋποθέτει στέρεες θεατρικές διασκευές. Η Σοφία Καραγιάννη εκτιμά πως το στοίχημα εδώ δίνεται στο σημείο που θα αποτελέσει τον άξονα της ανάγνωσης και μεταφοράς. «Χρειάζεται να νιώθουμε ότι οι διασκευές μας συνομιλούν και ακουμπούν στο σήμερα. Μας απασχολεί πως ένα κείμενο του 1842 όπως είναι οι ‘Νεκρές ψυχές’ του Γκόγκολ μοιάζουν σαν να είναι γραμμένο σε χρόνο ενεστώτα. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι θα προδώσεις τον συγγραφέα – απεναντίας, πρέπει να το πετύχεις διατηρώντας την αλήθεια του. Αυτή η διαδικασία είναι εξαιρετικά απαιτητική: χρειάζεται χρόνο για το πρώτο χέρι της θεατροποίησης – αν και νομίζω ότι η πρόβα δίνει σχήμα στο κείμενο, στην πρόβα πολλά μπορούν ν’ ανατραπούν. Ειδικά, όταν εμείς δουλεύουμε και πάνω σε έναν αυστηρό κινητικό κώδικα χάρη στον οποίο επιδιώκουμε να βάλουμε το κοινό μέσα στη συνθήκη. Θέλουμε να δημιουργούμε την ψευδαίσθηση ότι η παράσταση παίρνει το χαρακτήρα μιας βαθιάς βιωματικής κατάστασης. Λες και θέλουμε να σωματοποιήσουμε τις σελίδες του βιβλίου» εξηγεί.
Το μόνο που μας φέρνει εδώ είναι η μεγάλη επιμονή και η πολλή δουλειά
Αυτή η γραμμή δουλειάς φαίνεται πως έχει δώσει και το στίγμα της ομάδας που ήδη δρομολογεί δύο μεγάλες λογοτεχνικές μεταφορές τόσο για το 2026 όσο και για το 2027. Φυσικά, ποτέ δεν ήταν εύκολο να κάνουν σχέδια, ούτε καν όνειρα. «Δεν έχουμε δικό μας χώρο, δεν ανήκουμε σε κάποιον οργανισμό για να μπορούμε να φτιάξουμε ένα πλάνο. Επίσης, για δύο χρόνια μείναμε εκτός των επιχορηγήσεων κάτι που οικονομικά μας κράτησε πίσω. Επομένως, το μόνο που μας φέρνει εδώ είναι η μεγάλη επιμονή και η πολλή δουλειά. Έχουμε επενδύσει – και νομίζω καλά κάναμε – στο κομμάτι της σκηνικής εργασίας και στην ανάγκη να απολαμβάνουμε ό,τι κάνουμε. Ασφαλώς, πρέπει να πω ότι είμαι και τυχερή ως σκηνοθέτρια: συνεργάζομαι με πολύ γενναιόδωρους ηθοποιούς κι αυτό είναι ένα πολύτιμο στήριγμα για μένα».
Η “Πανούκλα” του Αλμπέρ Καμί ανέβηκε από την ομάδα Gaff το 2021.
Από τον Καμύ και τον Ντοστογιέφσκι έως το Μίσσιο και τον Γκόγκολ, τα βιβλία παρέχουν στις παραστάσεις της Gaff την ευκαιρία να συγχρονιστεί με το κανάλι της μνήμης – κάτι που τόσο κοινωνικά όσο και καλλιτεχνικά παραγκωνίζεται συστηματικά. «Ας αναρωτηθούμε τι ιστορίες μας λένε τα έργα μιας άλλης δεκαετίας, ενός άλλου αιώνα γιατί βρισκόμαστε πολύ κοντά στην αναρώτηση αν ως Ιστορία θα λογίζεται ότι απαντούν οι μηχανές της Τεχνητής Νοημοσύνης. Ας αναρωτηθούμε ποιος θα γράψει την ιστορία του μέλλοντος. Είναι κρίσιμο, έστω και τώρα, την τελευταία στιγμή, να δούμε πως τα γεγονότα επαναλαμβάνονται κι εμείς δεν μαθαίνουμε από αυτά. Βρισκόμαστε, δηλαδή, στην κατάσταση του να συναντάμε διαρκώς την ιστορία μπροστά μας, παρότι μπορούμε να αποφύγουμε να καταγεγραμμένα λάθη της ανθρωπότητας».
Το ερώτημα είναι αν θα περιμένουμε η συμφορά να χτυπήσει τη δική μας πόρτα ή αν αντιδράσουμε στην άδικη και θλιβερή πραγματικότητα, όσο είναι καιρός
Η Σοφία Καραγιάννη – κάτι που επαληθεύουν και οι καλλιτεχνικές επιλογές της – είναι πολύ ανήσυχη «για το τι έπεται. Κάθε μέρα σκοντάφτουμε πάνω σε φαινόμενα βίας και ζόφου που μας σοκάρουν με καινούργιο τρόπο. Μέχρι τη στιγμή, που κάτι άλλο, πιο σκοτεινό θα μας παγώσει. Το ερώτημα είναι αν θα περιμένουμε η συμφορά να χτυπήσει τη δική μας πόρτα ή αν αντιδράσουμε στην άδικη και θλιβερή πραγματικότητα, όσο είναι καιρός».
Σκηνή από τον “Παίκτη”, μεταφορά του έργου του Φίοντορ Ντοστογιέφσκι.
