ΣΑΒΒΑΤΟ
21
ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ
Άλλη μία χρονιά πέρασε και εμείς είμαστε ακόμα εδώ – ναι, μας αξίζουν συγχαρητήρια. Ωστόσο, δεν ξέρω αν έχει συμβεί μόνο σε εμένα, αλλά έχω πάθει μία μερική αμνησία (πλήρως επιστημονικά τώρα) και δεν θυμάμαι σχεδόν τίποτα από το 2025. Δηλαδή θυμάμαι, αλλά μου λείπουν βασικές πληροφορίες, όπως, ας πούμε, οι πρώτοι έξι μήνες του έτους. Γενικότερα, επικρατεί μία άποψη online πως η συγκεκριμένη χρονιά ήταν τρεις διαφορετικές χρονιές μαζί. Πολύ χοντρικά τώρα, ήταν λες και από Ιανουάριο μέχρι Ιούλιο παίζαμε σε ένα έργο, από Ιούλιο μέχρι Αύγουστο σε άλλο έργο και από Σεπτέμβρη μέχρι Δεκέμβρη σε θρίλερ – συγγνώμη, σε άλλο έργο, εννοούσα.
Παρόλα αυτά, ίσως να είναι δικαιολογημένη η σύγχυσή μας, καθώς η χρονιά που αφήσαμε μόλις πίσω μας ήταν κομβική, μεταξύ άλλων, γιατί φτάσαμε – και πλέον ξεπεράσαμε – το πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα. Δεν θέλω να σας συγχύσω, αλλά απέχουμε πέντε χρόνια από το 2030 και απέχουμε ακριβώς τα ίδια χρόνια από το θυελλώδες 2020. Σας σύχγυσα, το ξέρω, και με συγχωρείτε· ωστόσο αυτό με τον χρόνο είναι αναμενόμενο και αναγκαίο – περνάει και μας αφήνει να νοσταλγούμε, ασχέτως που εμείς τείνουμε να θυμόμαστε μόνο τα καλά.
Για να επιστρέψω όμως στο θέμα μας, το 2025 είχε τα πάντα. Ήταν μία χρονιά τόσο χαοτική που θεωρώ δεν έχουμε αντιληφθεί ακόμα τις επιπτώσεις που θα έχει. Ασχέτως αν τα θυμάστε ή όχι, η χρονιά ήταν ασφυκτικά γεμάτη με ειδήσεις, νέα, σκάνδαλα, δίκες, online διακοπές (aka Jet2Holiday), νέα μουσική που θυμίζει παλιά, νέο πάπα, κάτι μικρά άσχημα πανάκριβα λούτρινα πράγματα, διαστημικά ταξίδια με ποπ σταρ και φυσικά χιλιάδες online trends. Είπαμε, έγιναν πολλά παιδιά, πολλά τα σου-σου, πολλές οι πληροφορίες και πολλές οι στιγμές στη εγχώρια και παγκόσμια πραγματικότητα που αξίζουν μία δεύτερη ματιά. Γιατί, ας είμαστε ειλικρινείς, με τόσο χρόνο που περνάμε στα κινητά μας και με την ποσότητα των νέων πληροφοριών, τίποτα (σχεδόν) δεν μας σταματάει από το ατελείωτο scrollάρισμα. Ωστόσο, εγώ την έκανα την προσπάθειά μου και θυμήθηκα όλα εκείνα που έκαναν το 2025 ένα πλήρως performative έτος, γεμάτο με τρομερά σημαντικά γεγονότα που όμως είναι λες και δεν άφησαν και τόσο το στίγμα τους — ή μπορεί και όχι.
Η χρονιά μπήκε με φόρα για όλους μας παγκοσμίως, αλλά και με μία πικρία μαζί, καθώς τον Ιανουάριο ξεκίνησε και επίσημα η δεύτερη θητεία του Donald Trump ως Αμερικανού προέδρου. Οι διαθέσεις του ήταν ήδη γνωστές, όπως και οι απόψεις του, ήδη από την πρώτη του θητεία. Ωστόσο, πλέον τα πράγματα ήταν – και συνεχίζουν να είναι – αρκετά διαφορετικά, καθώς τώρα όλες εκείνες οι ακρότητες και οι φασιστικές και απολυταρχικές απόψεις έχουν κανονικοποιηθεί πλήρως. Δεν υπάρχει κανένα νόημα για όμορφα λόγια και ελιγμούς για τους τύπους, ούτε καν η ανάγκη για μία επιφανειακή μετριοπάθεια και ισορροπία. Η χρονιά μας ξεκίνησε με φασιστικούς χαιρετισμούς από τον «ευεργέτη» του νέου προέδρου των ΗΠΑ, Elon Musk, και ένα shutdown στο TikTok, που κάπως μας προϊδέαζε για το πώς πρόκειται να πάνε τα πράγματα για την ελευθέρια της έκφρασης και την ζωή και το 2025.
Αυτό, ας πούμε, είναι κάτι που δεν περίμενα πως θα συμβεί το 2025 και μέσα στο χάος αυτής της χρονιάς το ξέχασα σχεδόν. Μιλάω για τον βανδαλισμό της έκθεσης της Εθνικής Πινακοθήκης «Η σαγήνη του αλλόκοτου» από τον βουλευτή της Νίκης, Νίκο Παπαδόπουλο. Σε μία τελείως παράλογη συνθήκη, κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Πινακοθήκη, ο βουλευτής επιτέθηκε σε τέσσερα σύγχρονα έργα του καλλιτέχνη Χριστόφορου Κατσαδιώτη, που ήταν μέρος της έκθεσης, με αποτέλεσμα να σπάσουν, προκαλώντας κατακραυγή, καθώς και, φυσικά, μικρά τηλεοπτικά δικαστήρια σε όλες τις μεσημεριανές εκπομπές της ελληνικής τηλεόρασης. Η ελευθερία της έκφρασης και της τέχνης δοκιμάστηκε σημαντικά τον Μάρτιο που μας πέρασε, καθώς κάθε λογής άνθρωπος, είτε είχε γνώσεις είτε όχι (κυρίως το πρώτο), θεώρησε τρομερά σωστό να κατακρίνει και να επιβάλει τις απόψεις του πάνω σε καλλιτεχνικά δημιουργήματα που φυσικά σκοπό είχαν να προκαλέσουν συναισθήματα στον αποδέκτη, αλλά σίγουρα όχι να γίνουν αφορμή για να ξεκινήσει μία καταστροφική συζήτηση – λογοκρισία – για το τι επιτρέπεται και τι όχι να απεικονίζεται στην τέχνη τον 21ο αιώνα.
Το 2025 είναι σίγουρα η χρονιά που το AI, και συγκεκριμένα το ChatGPT, κανονικοποιήθηκε πλήρως στις ζωές μας. Ίσως η πιο viral στιγμή του, πέρα από το πόσα λίτρα νερό κατανάλωσε φέτος, ήταν η φρενίτιδα που επικράτησε μετά την κυκλοφορία του εργαλείου δημιουργίας φωτογραφιών που μιμείται – ή μάλλον αντιγράφει – το στυλ των σχεδίων του «Studio Ghibli». Η αρχική, φαντάζομαι όλων μας, από TikTok μέχρι Instagram και Facebook, γέμισε με εικόνες από οικογένειες, ζευγάρια, κατοικίδια που είχαν μεταμορφωθεί σε χαρακτήρες του Studio Ghibli. Ωστόσο, μέσα σε αυτή την τρέλα που επικράτησε εκείνες τις μέρες, θυμάμαι να υπάρχει και το ερώτημα πόσο σωστό, αλλά και πόσο ηθικό, είναι το AI να δημιουργεί μέσα σε 15 λεπτά πιστά έργα τέχνης που θέλουν, στην πραγματικότητα, έως και 15 μήνες για να σχεδιαστούν άρτια. Η ηθική και ιδεολογική συζήτηση γύρω από την τέχνη και, γενικότερα, την τεχνητή νοημοσύνη ήταν από τα θετικά της χρονιάς που έφυγε.
Η μαγεία του ΟΠΕΚΕΠΕ
Επιστρέφουμε στα αγαπημένα εγχώρια για ίσως την πιο iconic και πιο «Ελλάδα στιγμή» του 2025 — το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ. Πραγματικά, αν μία συνθήκη κατορθώνει να χωρέσει μέσα της όλα τα χαρακτηριστικά που ιστορικά κατέχουν οι Έλληνες, είναι αυτή της κλοπής, πρακτικά, των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων. Αν το συζητήσουμε σοβαρά, είναι τραγικό και βαθιά ανησυχητικό πως εν έτει 2025 ένας κρατικός φορέας και άνθρωποι σε καίριες θέσεις, αλλά και πολλοί άνθρωποι γενικότερα, θεώρησαν πως μπορούν να κοροϊδέψουν και να κλέψουν από την ΕΕ, εις βάρος μάλιστα του πρωτογενούς τομέα της ίδιας τους της χώρας – που, όπως και παγκοσμίως, έχει πληγεί σημαντικά. Ωστόσο, αν το δεις από την ειρωνική cult πλευρά, 8.000.000 πρόβατα στην Κρήτη είναι ό,τι πιο “λογικό” έχει συμβεί μέσα στη χρονιά.
Παραμένουμε στο μαγευτικό παράδεισο που αποκαλούμε σπίτι μας για να μιλήσουμε – για τι άλλο φυσικά;- για τον Βασίλη Μπισμπίκη. Ο ηθοποιός που σάρωσε, και συνεχίζει να σαρώνει, στην παράσταση «Άνθρωποι και Ποντίκια» και ταυτόχρονα πρωταγωνιστεί και στην πολυσυζητημένη νέα ταινία του Γιάννη Οικονομίδη «Σπασμένη Φλέβα», απασχόλησε σχεδόν κάθε μήνα του έτους που μας πέρασε την κοινή γνώμη. Βέβαια, εδώ εγείρεται το ερώτημα ποιος ευθύνεται για αυτό και ποιος ασχολείται με ποιον, αλλά ας το αφήσουμε για τώρα. Αναμφίβολα, ο Βασίλης Μπισμπίκης ήταν σίγουρα το πρόσωπο του 2025 για τα ελληνικά δεδομένα. Η πιο viral στιγμή του ήταν με διαφορά το τροχαίο, που προκάλεσε τον Οκτώβριο, με αποτέλεσμα να ξεκινήσει ένας τεράστιος φαύλος κύκλος που ελάχιστα αφορούσε εν τέλει το πόσο προβληματικό και κατακριτέο ήταν το συμβάν (για το οποίο κρίθηκε ένοχος), και πολύ περισσότερο αφορούσε σαχλά σχόλια, δικαιολογίες και συνεντεύξεις για την κοινωνική και προσωπική του υπόσταση, καθώς και τις γυναίκες του περιβάλλοντός του. Αυτή ήταν μία (ακόμα) στιγμή της χρονιάς που μας θύμισε πώς είναι να ζεις στα 90s.
Μία στιγμή, ας πούμε, που σίγουρα δεν μας θύμισε πώς είναι να ζεις στην Ελλάδα του 1990, ήταν η ψήφιση του εργασιακού νομοσχεδίου που νομιμοποιεί την 13ωρη εργασία. Τι κι αν, παγκοσμίως, οι έρευνες και οι κυβερνήσεις επισημαίνουν και καταλήγουν στη σημασία της παραγωγικότητας ανεξαρτήτως ωρών, καθώς και στη μείωση του εργασιακού ωραρίου; Καμία σημασία δεν έχουν όλα αυτά, καθώς στη χώρα μας η Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, μας διαβεβαίωσε πως αυτό το νομοσχέδιο είναι προς όφελος του εργαζομένου και θεωρήθηκε αναγκαία προσθήκη στο νομοθετικό σύστημα της χώρας. Δεν ξέρω αν το θυμάστε, αλλά υπήρξε τρομερή κινητοποίηση για την αποφυγή της ψήφισης του συγκεκριμένου νομοσχεδίου. Ωστόσο, μικρή σημασία έχει, γιατί ποτέ δεν διαδόθηκαν αυτές οι κινητοποιήσεις και τα αιτήματα της πλειοψηφείας των πολιτών στην πλειοψηφία τους από τα ΜΜΕ. Όπως και να έχει, πλέον είμαστε η μόνη χώρα στην ΕΕ που δουλεύουμε περισσότερες ώρες από το 50% της μέρας μας. Εξαιρετικό!
Θα ξαναφύγω λίγο από τα όρια της χώρας για μια στιγμή που, εκτός από viral παγκοσμίως, ήταν και σχεδόν βγαλμένη από κινηματογραφική ταινία – οριακό spoiler για το επόμενο Oceans 11. Αναφέρομαι φυσικά στην 7λεπτη μαεστρική ληστεία που έλαβε χώρα στο Λούβρο του Παρισιού, η οποία ήταν σίγουρα από τα πιο αναπάντεχα πράγματα του 2025. Η «ληστεία του αιώνα», όπως χαρακτηρίστηκε από πολλούς, εμφανίστηκε στα ειδησεογραφικά site και σόκαρε παγκοσμίως για αρκετούς λόγους, πέρα από τον προφανή. Αρχικά, η χρηματική αξία των κλοπιμαίων φτάνει τα 102.000.000 δολάρια (υπέροχο), σύμφωνα με την εισαγγελέα η ληστεία πραγματοποιήθηκε από ερασιτέχνες και όχι από επαγγελματίες (μοναδικό) και, το αγαπημένο μου, ο κωδικός του συστήματος ασφαλείας σε ένα από τα σημαντικότερα μουσεία του κόσμου ήταν «Louvre» (εξαιρετικό). Είχε τρομερό ενδιαφέρον επίσης το πώς αντέδρασε το Internet απέναντι σε όλο αυτό και, συγκεκριμένα, το TikTok, γεμίζοντας το FYP με αστεία βιντεάκια ή βιντεάκια αναπαράστασης. Σίγουρα μια στιγμή που θα θυμόμαστε από το ’25.
Επιστρέφω στα εγχώρια για μία τελευταία φορά και θα πάω λίγο νότια (too close to home) για ακόμη μία viral στιγμή του 2025 που μας θυμίζει (ξανά) τα κακά της χρονιάς που μας πέρασε – και της χώρας μας. Οι πυροβολισμοί που οδήγησαν στο θάνατο τριών ανθρώπων στα Βορίζια της Κρήτης και ήταν αποτέλεσμα χρόνιας βεντέτας μεταξύ οικογενειών, μας υπενθυμίζουν ξανά πως κάποια πράγματα δεν έχουν αλλάξει τόσο. Προσωπικά, αν και Κρητικιά, μου φαίνεται ανήκουστο πως εν έτει 2025 (2026 πλέον) ακόμα υφίστανται οι βεντέτες και τα ζητήματα λύνονται με μία σφαίρα και ένα όπλο. Δεν είμαι αδαής, γνωρίζω την μακρά ιστορία και τα γεγονότα σχετικά με την οπλοκατοχή στην Κρήτη, αλλά ακόμα και τότε ένα τέτοιο περιστατικό είναι ανήκουστο. Όπως ανήκουστες, αν και όχι τόσο viral, ήταν οι δηλώσεις του Υπουργού Υγείας, Άδωνη Γεωργιάδη, λίγες μέρες μετά το περιστατικό, που θεώρησε αναγκαίο να ενημερώσει τους πολίτες πως είναι «υπέρ του αμερικανικού μοντέλου οπλοκατοχής» – στα σημαντικά του ’25 βάλτε και αυτό.
Όπως και πέρσι, έτσι και φέτος θέλω να κλείσω αυτό το recap με μία λίγο πιο ανάλαφρη νότα, για να ξεκινήσουμε και τη νέα χρονιά όπως της αρμόζει – με το να ασχολούμαστε με fictional characters που έχουμε crush. Κατά γενική ομολογία, το 2025 ήταν η χρονιά που οι gay άνδρες και οι ερωτικές τους ζωές μονοπώλησαν το ενδιαφέρον στη μυθοπλασία αλλά και στα tabloids. Αυτό νομίζω συμβαίνει για δύο λόγους. Πρώτον, κόντρα στον οπισθοδρομισμό των καιρών, οι άνθρωποι μπορούν να είναι ο εαυτός τους και να εκφράζουν δημόσια τα θέλω τους χωρίς να υπάρχει το ενδεχόμενο διακρίσεων (πάντα κατά γενική ομολογία). Οπότε δεν είναι καθόλου περίεργο που gay χαρακτήρες σε σειρές ή απλά άνθρωποι με διαφορετική σεξουαλικότητα μονοπωλούν την πλειοψηφία των media. Δεύτερον, τα gay romances, όπως για παράδειγμα το Heated Rivalry, που έχει κάνει χαμό κυριολεκτικά παγκοσμίως με την ιστορία έρωτα δύο παικτών hockey που είναι αντίπαλοι, έχουν ένα τρομερά δυναμικό κοινό – τις straight γυναίκες. Δεν υπάρχει κάτι που να λατρεύουν περισσότερο οι στρέιτ γυναίκες από το να βλέπουν την ευαλωτότητα, την τρυφερότητα, αλλά και τον ερωτισμό μεταξύ δύο ανδρών. Μας εύχομαι μόνο το yearning και crushes να συνεχίζουν και το 2026 (please)!
