Ο Άρης Σερβετάλης πρωταγωνιστεί στον “Σωσία” του Ντοστογιέφσκι

Με αφετηρία τη διάσπαση, το κεντρικό μοτίβο των έργων του Ντοστογιέφσκι και μια πληθώρα διακειμενικών αναφορών η εικαστικός-σκηνοθέτιδα Έφη Μπίρμπα μαζί με τους Άρη Σερβετάλη, Γιώργο Συμεωνίδη, Δρόσο Σκότη, Συμεών Τσακίρη και Κωνσταντίνο Καρβουνιάρη συστήνουν μια σπουδή στο έργο του Ντοστογιέφσκι Σωσίας (1846) από τον Νοέμβριο στο Θέατρο Ροές σε παραγωγή της ngb group.

Στον Σωσία ο Ντοστογιέφσκι καταδύεται στον ψυχικό κόσμο του δημοσίου υπαλλήλου Γκολιάτκιν (που μας φέρνει στο μυαλό τον βιβλικό Γολιάθ). Ο ήρωάς μας θέλει να “τραβάει τον δρόμο του” αλλά και θέλει να “μη διαφέρει καθόλου απ’ τους άλλους ανθρώπους”. Διχάζεται: ο πραγματικός Γκολιάτκιν εμμένει στην ιδιαιτερότητα του, ο σωσίας του υποτάσσεται στον γενικό κομφορμισμό, γίνεται ολόιδιος με τους άλλους ανθρώπους.
Ο Ντοστογιέφσκι περιγράφει αριστοτεχνικά τη σύγκρουση των δύο στάσεων, την έκφραση τους στη ζωή του ήρωα, την τραγική κατάληξη…

Επηρεασμένος τόσο από τον γερμανό E.T.A. Hoffmann όσο και από τον ρώσο Νικολάι Γκόγκολ, ο Ντοστογιέφσκι γράφει τον Σωσία του πριν τα διάσημα μεταγενέστερα έργα του (Έγκλημα και Τιμωρία, Δαιμονισμένοι, Αδελφοί Καραμαζόφ). Ο Σωσίας εξέπληξε τους συγχρόνους του, καθώς καταδύεται με τρόπο θαυμαστό στα μύχια της ψυχής του ήρωά του. Αποτέλεσε σημείο αναφοράς ακόμα και από συγγραφείς που δεν εκτιμούσαν τον Ντοστογιέφκσι – ο Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ που τον θεωρούσε «μέτριο συγγραφέα» παραδεχόταν πως ο Σωσίας είναι «το καλύτερο πράγμα που έγραψε ποτέ» και πως είναι «ένα σπάνιο και τέλειο έργο τέχνης».

Η παράσταση της Έφης Μπίρμπα επικεντρώνεται σε κάποια επεισόδια της ζωής του Γκολιάτκιν, ενός νέου που προσπαθεί να ζήσει μέσα στα όρια της κοινωνικά αποδεκτής φυσιολογικότητας, καταλήγοντας όμως στην αποκοπή και τον παραγκωνισμό. Μπροστά μας αποκαλύπτεται το υποκειμενικό πλάνο μιας ιδιαίτερης μορφής, ό,τι συμβαίνει πέρα από τη φαινομενική πραγματικότητα μιας φυσιολογικής ζωής, μέσα στη μελαγχολία και την εμμονή. Διασπώντας την αφηγηματική γραμμικότητα του κειμένου κι επιλέγοντας κάποια από τα επεισόδια του έργου, επιτελείται μια προσπάθεια καταβύθισης στις πολυεπίπεδες καταστάσεις της κοινωνικής αποκοπής, της απομόνωσης, της σιωπής.